NATO Çatırdıyor mu? AB’den Tarihi Savunma Hamlesi

Avrupa Kendi Kaderini Eline Alıyor

Dünya düzeninin pamuk ipliğine bağlı olduğu, eski ittifakların sorgulandığı bir dönemden geçiyoruz. Bugüne kadar savunma şemsiyesini tamamen NATO ve Amerika Birleşik Devletleri üzerine kuran Avrupa Birliği, artık kendi ayakları üzerinde durmanın hayati bir zorunluluk olduğunu fark etti. Kıbrıs’ın güneyinde, Aya Napa’da toplanan 27 üye ülkenin lideri, aslında sadece bir güvenlik maddesini değil, Avrupa’nın gelecekteki hayatta kalma stratejisini masaya yatırdı. Yıllardır tozlu raflarda bekleyen ve varlığı neredeyse unutulan 42.7’nci madde, bugünlerde Brüksel koridorlarının en çok konuşulan başlığı haline geldi.

NATO’nun Gölgesinden Kurtulma Çabası

Peki, nedir bu 42.7? Kısaca özetlemek gerekirse, NATO’nun meşhur ‘birimiz hepimiz için’ ilkesini savunan 5. maddesinin AB versiyonu. Ancak bu madde bugüne kadar hiçbir zaman tam anlamıyla operasyonel hale getirilmemişti. Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Komisyon Başkanı Von der Leyen’in bu madde üzerindeki ısrarı tesadüf değil. Okyanusun ötesinde Trump’ın NATO’ya yönelik sert eleştirileri ve ittifaktan çekilme sinyalleri, Avrupalı liderlerin uykusunu kaçırıyor. Savunma bütçelerinin nereye harcanacağı ve olası bir saldırı anında kimin kimin yardımına koşacağı sorusu, artık teorik bir tartışma olmaktan çıkıp fiziksel bir hazırlığa dönüşüyor.

Enerji Krizi ve Ortadoğu Sarmalı

Zirvenin gündemi sadece askeri savunma hatlarıyla sınırlı değil. Doğu Akdeniz’deki gerilim ve Ortadoğu’da bitmek bilmeyen istikrarsızlık, Avrupa’nın kapısına kadar dayanmış durumda. Mısır, Ürdün ve Lübnan gibi bölge aktörlerinin de sürece dahil edilmesi, meselenin sadece silahlar değil, aynı zamanda mutfağımızdaki ocağın yanmasını sağlayan enerji hatları olduğunu gösteriyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanma riski, petrol ve doğalgaz fiyatlarında yaşanabilecek devasa artışlar, sokağa çıkacak vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiriyor. Liderler, bir yandan sınırlarını korumaya çalışırken diğer yandan kışın evlerin nasıl ısınacağını hesaplıyor.

Türkiye ve Diplomatik Satranç

Zirveye dair en dikkat çekici detaylardan biri de Türkiye ekseninde yaşanan trafik oldu. Bölgesel bir güç olarak Türkiye’nin masada olmaması, alınan kararların uygulanabilirliğini her zaman tartışmaya açık bırakıyor. Rum yönetiminin Türkiye’yi davet etme niyeti, Ankara’nın net tavrı ve tanıma sorunu nedeniyle bir niyetten öteye geçemedi. Ancak şunu biliyoruz ki, Akdeniz’de Türkiye’nin içinde olmadığı hiçbir denklem uzun vadeli huzur vaat etmiyor. Avrupa liderleri şimdi Haziran ayındaki büyük randevuya kadar bu yeni savunma mekanizmasının teknik detaylarını netleştirmek zorunda. Vatandaş ise şu soruyu sormaya devam ediyor: Bu yeni savunma kalkanı bizi gerçekten koruyacak mı, yoksa yeni bir silahlanma yarışının kurbanı mı olacağız?