Ceyhun Demirbaş
Dünya ekonomisinin iki dev aktörü arasındaki gerilim, spor müsabakalarındaki heyecanı aratmayan bir strateji savaşına dönüşmüş durumda. Çin Ticaret Bakanlığı, son yaptığı resmi açıklama ile uluslararası ticaret sahnesinde kartların yeniden karıldığını duyurdu. Pekin yönetimi, tek taraflı tarifelerin her türlüsüne şiddetle karşı olduğunu vurgulayarak, ticaret savaşlarının bir kazananı olmayacağı gerçeğini bir kez daha dünya kamuoyunun gündemine taşıdı. Korumacılığın bir çözüm değil, aksine küresel sistem için bir engel olduğu belirtilen açıklamada, ekonomi dünyasında dürüst rekabet ruhuna ihtiyaç duyulduğu mesajı verildi.
Hukuki Kararlar ve ABD’nin Yeni Hamleleri
ABD cephesinde ise adeta bir kural değişikliğine gidiliyor. ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat tarihinde aldığı kritik bir kararla, daha önce Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında yürürlüğe konulan tarifelerin hukuki dayanağını tartışmaya açtı. Mahkeme, bu yasanın Başkana doğrudan tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Ancak bu karar, Washington yönetimini durdurmaya yetmedi. Donald Trump, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü üzerinden yeni bir hamle başlatarak tüm ülkelere yüzde 10 oranında küresel gümrük vergisi getirilmesini öngören kararı imzaladı. Sadece bir gün sonra ise bu oranın yüzde 15’e yükseltileceği duyurularak gerilim tırmandırıldı.
Küresel Etki ve Stratejik Savunma Süreçleri
Asya’nın kalbinde, 1.4 milyarı aşan nüfusu ve devasa üretim kapasitesiyle dünyanın en büyük ihracat merkezi konumunda olan Çin, bu hamlelere karşı savunma hattını kurmuş durumda. Coğrafi olarak geniş bir alana yayılan ve küresel tedarik zincirinin ana damarı olan Çin, ABD’nin fentanil tarifeleri ve diğer tek taraflı uygulamalarının sadece uluslararası ticaret kurallarını değil, aynı zamanda hukuki normları da ihlal ettiğini savunuyor. Türkiye gibi global ticarete entegre ülkelerde bu tür durumlar genellikle Dünya Ticaret Örgütü nezdinde uzun süren tahkim ve dava süreçlerini beraberinde getirmektedir. Adli ve hukuki anlamda bu süreçler, ülkelerin gümrük rejimlerini ve ithalat politikalarını temelden etkileyen diplomatik yazışmalar ve kanuni yaptırımlarla yönetilir.
Sonuç olarak, Washington yönetiminin ek tarifeleri sürdürebilmek için alternatif ticaret soruşturmalarını devreye alması, Pekin tarafından ‘yakın takip’ altına alındı. Çin, kendi ekonomik çıkarlarını ve ticaret ortaklarının haklarını savunmak adına her türlü diplomatik ve hukuki mekanizmayı kullanacağını net bir şekilde ifade etti. Dünya ekonomisinin geleceğini belirleyecek olan bu devasa ekonomik derbinin sonuçları ve piyasalara yansıyacak olan dalgalanmalar, tüm ülkeler tarafından büyük bir dikkatle izleniyor. Güvenlik önlemleri ve ekonomik istikrar paketleri, bu tür küresel ticaret krizlerinden korunmak için devletlerin başvurduğu temel savunma araçları arasında yer alıyor.
