Lale Çetin
İslamabad Masası Çöktü: Diplomasinin Sessiz Çığlığı
Küresel piyasaların ve başkentlerin nefesini tutarak beklediği Perşembe gecesi, beklenen barış haberleri yerine derin bir belirsizliğe sahne oldu. ABD ve İran arasında 7 Nisan’da başlayan kırılgan ateşkesin dolmasına saatler kala, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da kurulması planlanan müzakere masası henüz kurulmadan devrildi. Tahran yönetiminin, Washington’un Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı sertleştirmesini ve ‘kabul edilemez taleplerini’ gerekçe göstererek masadan çekilmesi, Ortadoğu’yu yeniden barut fıçısına çevirdi. Ancak asıl şok edici gelişme, bölge tam bir askeri çatışmaya hazırlanırken Beyaz Saray’dan geldi.
Trump’ın Ters Köşesi: Stratejik Geri Çekilme mi?
Donald Trump’ın dün gün boyu sürdürdüğü sert retorik, gece yarısı yerini beklenmedik bir esnekliğe bıraktı. ‘Ordu harekete geçmek için can atıyor’ diyen bir liderden, ‘ateşkesi süresiz uzatıyorum’ açıklamasına geçiş yapılması, uluslararası ilişkiler uzmanları tarafından ‘öngörülemezlik stratejisinin’ bir parçası olarak yorumlanıyor. Trump, bu kararını Pakistanlı liderlerin ricasına ve İran hükümetinin kendi içindeki derin bölünmelere dayandırsa da, asıl meselenin sahadaki lojistik ve ekonomik riskler olduğu tahmin ediliyor. Tahran’ın nükleer kartını masada tutma inadı, Washington’un ise ekonomik ablukayı bir silah olarak kullanması, bölgedeki tansiyonu düşürmek yerine sadece erteledi.
Sokaktaki Vatandaşı Neler Bekliyor?
Bu gerilim sadece diplomatik bir satranç oyunu değil; küresel enerji hatlarının merkezinde yaşanan bir kriz. Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın devam etmesi, enerji maliyetlerinin dünya genelinde tırmanması anlamına geliyor. Türkiye, Mısır ve Pakistan gibi bölgesel güçlerin arabuluculuk çabaları, bir yandan savaşı engellemeye çalışırken diğer yandan kendi ekonomilerini koruma içgüdüsü taşıyor. İran Meclis Başkanı Kalibaf’ın ‘tehdit altında müzakere etmeyiz’ çıkışı, İran tarafının askeri bir hazırlık içinde olduğunun açık bir sinyali olarak okunmalı. Eğer bu süresiz ateşkes somut bir anlaşmayla taçlanmazsa, önümüzdeki haftalar sadece bölge halkı için değil, küresel ekonomi için de oldukça sert geçebilir.
Görünmeyen Tehlike: Bölünmüş Bir İran mı?
Trump’ın özellikle vurguladığı ‘İran hükümetinin bölünmüşlüğü’ ifadesi, stratejik bir istihbarat notu niteliği taşıyor. Tahran’da diplomatik kanadın masada kalma isteği ile askeri kanadın ‘yeni kartları devreye sokma’ tehdidi arasındaki gerilim, sahadaki belirsizliği körüklüyor. Bu durum, yanlış bir istihbaratın veya küçük bir sınır tacizinin devasa bir bölgesel savaşı tetikleme ihtimalini her zamankinden daha yüksek kılıyor. Şu an için silahlar susmuş olsa da, namluların hala birbirine dönük olduğu bir gerçeğiyle karşı karşıyayız. Gelecek günler, bu ‘süresiz’ sessizliğin kalıcı bir huzur mu yoksa fırtına öncesi bir sessizlik mi olduğunu gösterecek.
