Özlem Kocabaş
Kars’ta Paslanmış Raylar Yeniden Parlıyor
Yıllardır ‘kapalı gişe’ oynayan doğu sınırımızda nihayet somut bir hareketlilik başladı. Dışişleri Bakanlığı’ndan gelen son dakika bilgisine göre, Türkiye ve Ermenistan heyetleri Kars-Gümrü demiryolunun yeniden faaliyete geçirilmesi için masaya oturdu. Kars’ın ayazında yapılan bu görüşme, sadece diplomatik bir el sıkışmadan ibaret değil; aslında bölge ekonomisinin paslanmış dişlilerini yeniden yağlayacak devasa bir adımın habercisi.
Görüşmelerin merkezinde yer alan Kars-Gümrü hattı, 1993 yılından bu yana sessizliğe gömülmüştü. Ancak değişen dünya dengeleri ve Kafkasya’daki yeni jeopolitik gerçeklik, ‘komşuyla ticaret’ gerçeğini tekrar hatırlattı. Heyetler teknik detayları, rayların durumunu ve gümrük süreçlerini tek tek inceliyor. Vatandaşın anlayacağı dille söyleyelim: Kars artık bir çıkmaz sokak olmaktan çıkıp, Orta Asya’dan Avrupa’ya uzanan devasa bir lojistik üssün tam kalbi olma yolunda ilerliyor.
Sadece Siyaset Değil, Tamamen Duygusallık!
Bu işin diplomatik tarafı bir yana, biz işin ‘duygusal’ yani ekonomik boyutuna bakalım. Mevcut durumda Türkiye ile Ermenistan arasındaki ticaret, üçüncü ülkeler üzerinden yani Gürcistan limanları ve kara yolları dolanarak yapılıyor. Bu da her konteyner başına fazladan binlerce dolar lojistik maliyeti ve haftalarca süren bekleyiş demek. Kars-Gümrü hattının açılması, bu gereksiz maliyeti bıçak gibi kesecek. Direkt demiryolu bağlantısı demek, maliyetlerin üçte birine düşmesi ve malın adrese ışık hızında ulaşması demek.
Özellikle Kars, Iğdır ve Ardahan gibi sınır illerimiz için bu durum bir can suyu niteliğinde. Yıllardır göç veren, sanayisi lojistik kısıtlamalar yüzünden yerinde sayan bu şehirler, hattın açılmasıyla birlikte birer ticaret merkezine dönüşebilir. Sadece tekstil veya gıda değil, Kars’ın hayvancılık ürünlerinin bile doğrudan yeni pazarlara ulaşması, esnafın cebine girecek sıcak paranın artması anlamına geliyor. Bu hattın açılması demek, bölgedeki gençlerin iş için İstanbul’a, İzmir’e kaçmak yerine kendi topraklarında ‘lojistik uzmanı’ veya ‘gümrük müşaviri’ olarak çalışabilmesi demek.
Lojistik Maliyetlerde Devrim Kapıda
Dünya artık ‘Orta Koridor’ denilen devasa bir ulaşım ağını konuşuyor. Çin’den çıkan bir trenin Londra’ya gitmesi için en güvenli ve en ucuz rota Anadolu’dan geçiyor. Kars-Gümrü bağlantısı, Bakü-Tiflis-Kars hattının (BTK) en önemli alternatif ve destekçisi olacak. Lojistik dünyasında alternatif demek, rekabet demek; rekabet ise fiyatların düşmesi demek. Türkiye, Kafkasya’nın anahtarı konumunu bu hatla perçinleyecek.
Peki, bu işin vatandaşa yansıması ne olacak? En basitinden, bölgede yapılacak yeni yatırımlar işsizliği azaltacak, gayrimenkul değerlerini uçuracak ve yerel üreticiye ihracat kapısını sonuna kadar açacak. Şunu unutmamak lazım; ekonomi sadece rakamlardan oluşmaz, ekonomi güvendir ve açık sınırlardır. Kars’taki bu heyetler arası görüşme, bölgeye güvenin geri geldiğinin en büyük kanıtı. Eğer bu paslı raylar üzerinden trenler yeniden geçmeye başlarsa, sadece Kars değil, tüm Türkiye’nin dış ticaret hanesine artı puanlar yazılacak.
