Diplomaside 21 Saatlik Kör Düğüm
Pakistan’ın başkenti İslamabad, haftalardır beklenen tarihi bir pazarlığa sahne oldu ancak masadan çıkan sonuç bölgeyi yeni bir kaosun eşiğine sürükledi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İranlı yetkililer arasında tam 21 saat süren o gergin müzakereler resmen çöktü. Vance’in açıklamaları, Washington’ın Tahran’dan beklediği ‘nükleer güvenceyi’ alamadığını tescilledi. İran tarafı ise ABD’nin taleplerini egemenlik haklarına doğrudan bir saldırı olarak nitelendirip geri adım atmayı reddetti. Peki, hava saldırılarıyla sarsılan bölgede diplomasinin bu denli sert bir duvara çarpmasının ardındaki asıl gerçek ne?
Saldırılar Hedefi Vurdu Ama Tehlike Geçmedi
Son haftalarda ABD ve İsrail’in düzenlediği hava operasyonları, İran’ın nükleer kalbi sayılan Natanz ve Fordow gibi tesisleri sığınak delici bombalarla sarsmıştı. Sahadan gelen raporlar, tesislerin ciddi hasar aldığını söylese de istihbarat raporlarındaki ‘asıl bomba’ detaylarda gizli. Operasyonlar altyapıyı hırpaladı ancak nükleer silah üretimi için gereken o kritik maddeye ulaşılamadı. Uzmanlara göre Tahran, nükleer kapasitesini tamamen kaybetmek bir yana, en değerli varlıklarını yerin kat kat altına kaçırmayı başardı.
450 Kilogramlık Gizli Stokun Gizemi
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın verilerine göre İran’ın elinde silah üretimine çok yakın seviyede, yaklaşık 450 kilogram zenginleştirilmiş uranyum bulunuyor. Bu miktarın yarısının İsfahan’daki devasa yer altı tünellerinde saklandığı bilgisi, askeri stratejistlerin uykusunu kaçırıyor. Çünkü bu stok, basit bir enerji hammaddesi değil; sadece birkaç hafta içinde nükleer başlığa dönüştürülebilecek bir güç anlamına geliyor. İran Araştırmaları Merkezi’nden Oral Toğa’nın paylaştığı teknik veriler, tehlikenin boyutunu netleştiriyor: Mevcut stok, tam dokuz nükleer silaha yetecek hammaddeyi içeriyor.
12 Haftalık Kritik Geri Sayım
Hava saldırıları öncesinde İran’ın nükleer bir bomba üretme süresi (breakout time) bir haftanın altına kadar inmişti. Gerçekleştirilen operasyonlar bu süreyi teknik olarak 12 haftaya kadar öteledi. Ancak bu durumun geçici bir rahatlama olduğu ortada. İran’ın uranyum zenginleştirmeyi bir egemenlik hakkı olarak görmesi ve Batı’nın ‘sıfır zenginleştirme’ ısrarı, diplomatik bir orta yolun imkansızlığını kanıtlıyor. Bölgedeki askeri hareketlilik ve İslamabad’daki başarısızlık, önümüzdeki günlerin sadece diplomatik değil, askeri açıdan da çok daha sert geçeceğinin habercisi niteliğinde.
