Burak Yılmazlar
Küresel Ticaretin Kalbinde Sessiz Bekleyiş
Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda güvenlik dengeleri sarsılıyor. Bölgedeki askeri hareketlilik alışılagelmiş savaş gemisi geçişlerinin ötesine geçerek, suyun altındaki ‘görünmez’ bir tehdide odaklanmış durumda. İran’ın uzun süredir gizli bir koz olarak elinde tuttuğu Ghadir sınıfı mini denizaltılar, Basra Körfezi’ndeki ticaret filoları ve uluslararası donanmalar için tahmin edilenden çok daha büyük bir risk teşkil ediyor.
Sığ Suların Ölümcül Avcıları: Ghadir Sınıfı
İran İslam Cumhuriyeti Donanması (IRIN) tarafından ‘Basra Körfezi’nin yunusları’ olarak nitelendirilen bu mini denizaltılar, yaklaşık 29 metre uzunluğa ve 150 tonluk bir deplasmana sahip. Geleneksel devasa denizaltıların aksine, küçük boyutları sayesinde sığ kıyı sularında son derece rahat hareket edebiliyorlar. Yalnızca yedi kişilik bir mürettebatla operasyon icra edebilen bu araçlar, dizel-elektrik motor sistemleri sayesinde suyun altında adeta bir hayalet gibi ilerliyor. En büyük tehlike ise bu araçların deniz tabanına oturarak sistemlerini kapatması ve günlerce tespit edilmeden bekleyebilmesi olarak gösteriliyor.
Sonar Sistemlerini Devre Dışı Bırakan Strateji
Askeri uzmanlar, Ghadir sınıfının en korkutucu yanının düşük sonar izi olduğunu vurguluyor. Gövde tasarımları ve kullanılan özel boyalar sayesinde radar ve sonar sistemlerine yakalanma ihtimalleri minimuma indiriliyor. Geçmişte İngiliz Kraliyet Donanması’na ait HMS Turbulent denizaltısının bölgedeki görevi sırasında üç adet Ghadir sınıfı aracı son anda tespit edebilmesi, bu tehdidin ne kadar gerçek olduğunu kanıtlıyor. Uzmanlar, bu denizaltıların hedefi kovalamak yerine, hedef gemilerin rotası üzerinde pusuya yatarak beklediğini ve bu sayede enerji verimliliğini korurken görünmezliklerini maksimize ettiklerini belirtiyor.
Asimetrik Savaşın Yeni Cephesi
Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albayı Coşkun Başbuğ, bölgedeki deniz gücünün büyük oranda Devrim Muhafızları Ordusu’nun kontrolünde olduğunu hatırlatıyor. Başbuğ’a göre İran, klasik bir donanma çarpışması yerine asimetrik savaş yöntemlerini tercih ediyor. Ghadir denizaltılarının devasa uçak gemilerini batırması zor görünse de, taşıdıkları iki adet ağır torpido ile devasa bir ticaret gemisini veya petrol tankerini tek hamlede devre dışı bırakma kapasiteleri bulunuyor. Bu durum, küresel enerji tedarik zinciri üzerinde Demokles’in kılıcı gibi sallanan bir risk olarak değerlendiriliyor.
Ekonomik ve Lojistik Risklerin Boyutu
Hürmüz Boğazı’ndaki bu gerilim, sadece askeri bir mesele değil; aynı zamanda vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiren ekonomik bir kriz potansiyeli taşıyor. Olası bir çatışma veya ticaret gemilerine yönelik engelleme girişimi, dünya petrol fiyatlarında ani sıçramalara neden olabilir. Ghadir sınıfı denizaltıların mayın döşeme kapasitesi de göz önüne alındığında, boğazın trafiğe kapanması senaryosu küresel piyasalar için en kötü durum senaryosu olarak masada duruyor. İran’ın bu araçları birer psikolojik caydırıcılık unsuru olarak kullanması dahi, bölgedeki sigorta primlerini ve lojistik maliyetlerini artırmaya yetiyor.
