Deniz Yalçın
Diplomasi Masası Devrildi mi?
Dünya siyasetinin kalbi şu sıralar Washington ve Tahran arasındaki o görünmez ama bir o kadar da gergin hat üzerinde atıyor. Pakistan’ın arabuluculuk hamlesiyle umutlanan milyonlar, gelen haberlerle yeniden bir belirsizliğin içine sürüklendi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın Pakistan’a heyet göndermeyeceğini netleştirmesinin ardından aldığı ‘bekle-gör’ kararı, aslında sadece bir siyasi hamle değil; aynı zamanda küresel piyasaları ve bölge huzurunu doğrudan ilgilendiren bir eşik. Beyaz Saray’ın ‘Durum Odası’nda yapılan o kritik toplantı, bize diplomasinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi.
Vance’in Uçağı Neden Havalanamadı?
Hafta başından beri herkesin gözü kulağı ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İslamabad yolculuğundaydı. Air Force Two uçağı pist başında, motorları çalışmaya hazır bir şekilde bekletilirken, diplomatik koridorlardan gelen o tek cümle her şeyi altüst etti: “İran geri adım attı.” Tahran yönetiminin, masaya oturmak için ABD’nin deniz ablukasının kaldırılmasını şart koşması, aslında bölgedeki kilitlenmenin ne kadar derin olduğunu kanıtlıyor. Washington’daki yetkililer, İran tarafında karar verici tek bir mekanizmanın olmamasından, özellikle de Devrim Muhafızları içindeki sertlik yanlısı grupların süreci baltalamasından ciddi endişe duyuyor. Bu durum, sokaktaki insanın barış beklentisini bir kez daha erteliyor.
Hürmüz Boğazı’nda Gemi Savaşları
Diplomasi masası soğurken, dünyanın en kritik enerji geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda sular ısınıyor. Trump’ın ateşkesi uzatma kararı almasına rağmen sahada işler hiç de sakin gitmiyor. İngiliz deniz güvenliği kuruluşlarından gelen raporlar, konteyner gemilerine yönelik roketli saldırılarla sarsıldı. Epaminondas ve MSC Francesca gibi dev gemilerin hedef alınması, sadece birer askeri operasyon değil; aynı zamanda küresel tedarik zincirine vurulan birer balyoz niteliğinde. İran’ın el koyduğu gemilerle ilgili yaptığı açıklamalar ve ABD’nin daha önce el koyduğu ‘Touska’ gemisine yönelik misilleme söylemleri, bölgedeki gerilimin her an kontrolden çıkabileceğini gösteriyor.
Ekonomik Abluka ve Mutfaktaki Yangın
Siyasetin üst perdesinde bu gelişmeler yaşanırken, meselenin insani ve ekonomik boyutu her geçen gün daha ağır hissediliyor. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle günde 500 milyon dolar kaybettiğini ve mali olarak çöktüğünü iddia ediyor. Öte yandan Tahran, yerli üretimin gücüyle bu baskıya direnebileceğini savunuyor. Ancak gerçek şu ki; bu tür devasa gerilimlerin faturası eninde sonunda küresel enerji fiyatlarına ve dolayısıyla hepimizin günlük harcamalarına yansıyor. Önümüzdeki 72 saat, bölgenin kaderini belirleyecek kadar kritik. Diplomatik bir çözüm hâlâ masada olsa da, tarafların geri adım atmayan tavrı dünyayı nefesini tutmuş bir şekilde beklemeye mahkum ediyor.
