Mustafa Yıldız
Tahran ve Washington Arasında Çelikten Sinir Harbi
Tahran ve Washington arasındaki gerilim, diplomasi koridorlarında ‘ne savaş ne barış’ olarak tanımlanan tehlikeli bir belirsizlik evresine evrildi. Tarafların masadaki taleplerinden ödün vermemesi, sadece bölgeyi değil, küresel enerji piyasalarını da uçurumun kenarına sürüklüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma ve savaşı sonlandırma karşılığında nükleer meseleleri erteleme teklifi, Beyaz Saray’da bir ‘zayıflık göstergesi’ olarak yorumlanarak Başkan Donald Trump tarafından geri çevrildi. Bu hamle, zaten gergin olan atmosferi bambaşka bir boyuta taşıdı.
İran’da İç Baskı ve 1 Mayıs Tehlikesi
Savaşın üzerinden geçen 40 günlük süre, İran ekonomisinde onarılması güç tahribatlar bıraktı. Fabrikaların durma noktasına gelmesi ve tırmanan işsizlik, Tahran yönetimini içeride de köşeye sıkıştırıyor. Ocak ayında yaşanan toplumsal olayların anısı tazeyken, yaklaşan 1 Mayıs İşçi Bayramı için yapılan protesto çağrıları, yönetimin uykularını kaçırıyor. Sokaktaki vatandaşın ekonomik yıkıma karşı sabrı tükenirken, 1 Mayıs’ın yeni bir kitlesel uyanışın fitilini ateşleyip ateşlemeyeceği dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor. İşsizlik ve gıda krizi, Tahran için dış askeri baskıdan daha büyük bir varoluşsal tehdit haline gelmiş durumda.
Beyaz Saray Koridorlarında İstihbarat Çatlağı
Krizin tek cephesi Orta Doğu toprakları değil; Washington’da Başkan Yardımcısı JD Vance ile Savunma Bakanı Pete Hegseth arasında derin bir görüş ayrılığı baş gösterdi. Vance, Pentagon’un sunduğu ‘zafer’ raporlarının sahadaki gerçeği yansıtmadığından, İran’ın askeri kapasitesinin ve uğratılan yıkımın abartıldığından şüpheleniyor. Öte yandan Hegseth, harekatın tarihi bir başarı olduğu yönündeki ısrarını sürdürerek Trump’ın duymak istediği tabloyu çizmeye devam ediyor. Trump yönetiminin kendi içindeki bu veri çatışması, ABD’nin bir sonraki adımını kestirmeyi zorlaştırırken, süreci Soğuk Savaş atmosferine benzer bir ‘donuk çatışma’ modeline hapsediyor.
Hürmüz Boğazı: Küresel Enerjinin Rehin Alınması
Karşılıklı ‘korsanlık’ suçlamalarıyla tırmanan Hürmüz krizi, dünya ekonomisinin şah damarını tıkamaya devam ediyor. ABD’nin BM temsilcisi Mike Waltz’un uluslararası koalisyon çağrısı ve Tahran’ın Boğaz’ı bir pazarlık kozu olarak elde tutma inadı, enerji fiyatlarında her an patlak verebilecek bir volkanı andırıyor. Bu süreçte geri adım atan tarafın tüm jeopolitik üstünlüğünü kaybedeceği inancı, tarafları geri dönüşü olmayan bir yola sokmuş durumda. Artık mesele sadece bölgesel bir anlaşmazlık değil, yeni dünya düzeninde kimin oyun kurucu olacağı kavgasıdır.
