Nuran Kocadağ
Sinema dünyasının en köklü ve politik duruşuyla tanınan duraklarından biri olan Uluslararası Berlin Film Festivali (Berlinale), bu yıl beyaz perdeden ziyade bir ‘vicdan muhasebesi’ ile gündemde. Aralarında Oscar ödüllü Javier Bardem, Tilda Swinton, Brian Cox ve Adam McKay gibi dev isimlerin bulunduğu 81 sanatçı, festival yönetimini İsrail’in Gazze’deki operasyonlarına karşı takındığı sessiz tavır nedeniyle sert bir dille eleştirdi. Variety’de yayımlanan ve geniş yankı uyandıran açık mektup, sanatın sadece estetik bir kaygı olmadığını, aynı zamanda toplumsal trajediler karşısında sarsılmaz bir kale olması gerektiğini bir kez daha hatırlattı.
Sanatın Vicdanı Siyasetin Pragmatizmine Karşı
81 imzalı bu tarihi mektup, sadece bir kınama metni değil, aynı zamanda Avrupa’nın kültürel merkezlerinde yükselen ‘sessizlik kültürüne’ karşı bir başkaldırı niteliği taşıyor. Sanatçılar, Alman devletinin bu süreçteki rolüne ve festivalin ifade özgürlüğünü kısıtlayan tutumuna dikkat çekerek, Berlinale’nin Filistinli sivillerin yaşam hakkını savunma konusunda sınıfta kaldığını savunuyor. Mektupta yer alan, ‘Sanatçıların sansürlenmesi ve Gazze’deki soykırıma karşı sessiz kalınması kabul edilemez’ ifadesi, festivalin yetmiş yılı aşkın süredir inşa ettiği ‘özgürlükçü’ imajını sarsmış durumda. Sektör temsilcileri, bu boykot çağrısının ve eleştirilerin, festivalin prestijine uzun vadeli zarar verebileceği görüşünde birleşiyor.
Berlinale’nin Siyasi Kimliği ve Geleceği Sınanıyor
Festivalin bu yılki Jüri Başkanı Alman yönetmen Wim Wenders’ın, ‘Jüri siyasetten uzak durmalı’ şeklindeki açıklaması, fitili ateşleyen temel unsurlardan biri oldu. Ancak sinema tarihçileri ve uzmanlar, Berlinale’nin doğuşu itibarıyla zaten politik bir eylem olduğunu hatırlatıyor. Uzman görüşlerine göre, Berlin gibi tarihsel travmaları olan bir şehirde düzenlenen festivalin, bugün yaşanan insani krizlere ‘tarafsızlık’ maskesiyle yaklaşması, entelektüel çevrelerde ‘sorumluluktan kaçış’ olarak yorumlanıyor. Eğer festival yönetimi, bu 81 sanatçının sesine kulak vererek somut bir adım atmazsa, önümüzdeki yıllarda büyük yapımların ve yıldız isimlerin Berlin kırmızı halısından çekilmesi işten bile değil. Bu kriz, sinemanın sadece bir eğlence sektörü değil, aynı zamanda insanlık onurunun savunulduğu küresel bir kürsü olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Sonuç olarak, Javier Bardem ve arkadaşlarının başlattığı bu akım, sadece Berlin ile sınırlı kalmayacak gibi görünüyor. Cannes ve Venedik gibi diğer büyük festivallerin de benzer baskılarla karşı karşıya kalması muhtemel. Sinema dünyası şimdi şu soruya yanıt arıyor: Sanat, sessiz kalarak suç ortağı mı olacak, yoksa çığlık atarak değişimin öncüsü mü?
