Barış Kocabaş
ABD’nin İsrail Büyükelçiliği, bölgedeki diplomatik teamülleri ve uluslararası hukuk tartışmalarını yeniden alevlendirecek kritik bir karara imza attı. Yapılan resmi açıklamaya göre, 27 Şubat Cuma günü itibarıyla Kudüs’ün güneyinde yer alan Efrat yerleşim biriminde doğrudan pasaport hizmetleri sunulmaya başlanacak. Elçilik yönetimi, bu adımın temel gerekçesini “tüm vatandaşlara eksiksiz ulaşma” vizyonu olarak tanımlarken, bölgeyi yakından takip eden diplomatik çevreler bu hamleyi yerleşim birimlerinin statüsü açısından tarihi bir kırılma noktası olarak değerlendiriyor.
Haberin detaylarında dikkat çeken bir diğer nokta ise bu hizmet ağının genişletilecek olması. Gelecek iki aylık süreçte, Kudüs’ün güneyindeki bir diğer önemli yerleşim yeri olan Beitar Illit için de konsolosluk yetkililerinin saha ziyaretleri planladığı aktarıldı. İsrail’in yüksek tirajlı Haaretz gazetesinin de vurguladığı üzere, ABD Büyükelçiliği daha önce Yahudi yerleşim birimlerinde bu türden kapsamlı ve yerinde bir resmi hizmet sunmamıştı. Bu durum, Washington’un bölgedeki yerleşimci politikasına dair benimsediği yeni tutumun en somut göstergesi olarak kabul ediliyor.
Yerleşim Birimlerinin Demografik Yapısı ve Stratejik Önemi
Hizmet verilecek olan Efrat, 1983 yılında kurulan ve bugün Gush Etzion bloğunun merkezi sayılan stratejik bir bölgedir. Kudüs ile El Halil arasındaki geçiş güzergahında bulunması, burayı sadece demografik değil, askeri ve siyasi açıdan da kritik kılmaktadır. Beitar Illit ise genellikle ultra-Ortodoks Yahudilerin yaşadığı ve Batı Şeria’daki en büyük yerleşim merkezlerinden biri olma özelliğini taşımaktadır. Uluslararası hukuk nezdinde, işgal altındaki bu topraklarda kurulan sivil yerleşim birimleri genellikle Cenevre Sözleşmesi‘ne aykırı olarak nitelendirilse de, diplomatik misyonların bu alanlarda doğrudan hizmet vermesi, fiili bir meşruiyet tanıma çabası olarak yorumlanmaktadır.
Büyükelçi Mike Huckabee ve ‘Büyük İsrail’ Doktrini
Kararın arkasındaki kilit figür olan ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, göreve geldiği günden bu yana tartışmalı açıklamalarıyla gündemden düşmüyor. Kendisini “Hristiyan Siyonist” olarak tanımlayan Huckabee, Gazze’deki operasyonlara yönelik sert tutumu ve “Tevrat’a dayalı Büyük İsrail” vizyonuyla biliniyor. Nil Nehri’nden Fırat Nehri’ne kadar uzanan coğrafyada İsrail’in dini ve tarihi hakkı olduğunu savunan Huckabee’nin bu görüşleri, bölge devletleri arasında büyük bir infial yaratmış durumda.
Huckabee’nin bu kışkırtıcı söylemleri karşısında Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere 10’dan fazla ülke ortak bir bildiri yayımlayarak durumu kınadı. Bölgesel güvenlik protokolleri ve uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, diplomatik temsilcilerin tarafsızlığını yitirmesi ve yayılmacı politikaları desteklemesi, Ortadoğu barış sürecine vurulan en ağır darbelerden biri olarak görülüyor. Uzmanlar, yerleşim birimlerinde başlatılan bu konsolosluk hizmetlerinin, bölgedeki toplumsal gerilimi artırabileceği ve güvenlik risklerini yeni bir boyuta taşıyabileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.
