Faruk Hakyemez
Amerika Birleşik Devletleri’nde göçmenlik politikaları ile yargı mekanizması arasındaki gerilim, Reuters tarafından hazırlanan kapsamlı bir raporla yeni bir boyuta taşındı. Rapora göre, yüzlerce federal yargıç, Donald Trump yönetiminin yürüttüğü kitlesel sınır dışı operasyonları kapsamında binlerce göçmenin hukuksuz bir biçimde alıkonulduğuna hükmetti. Ekim 2025’ten bu yana 400’den fazla federal yargıcın, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi (ICE) tarafından gerçekleştirilen 4 bin 421 ayrı vakada “hukuka aykırılık” tespiti yapması, Amerikan hukuk sisteminde nadir görülen bir direnç dalgasını tetikledi.
Yargı Kararları ve Yasal Çıkmazlar
Bu hukuki çatışmanın temelinde, Trump yönetiminin yaklaşık 30 yıldır uygulanan ve göçmenlerin mahkeme süreçleri devam ederken kefaletle serbest bırakılabilmesine imkan tanıyan federal yasa yorumunu terk etmesi yatıyor. Yargıçlar, açıkça yazılmış yasaların hükümet tarafından görmezden gelinmesini “dehşet verici” olarak nitelerken, ICE bünyesindeki tutuklu sayısı geçen yıla oranla %75 artarak 68 bin seviyesine ulaştı. Özgürlüklerini geri kazanmak için başka bir yasal yol bulamayan göçmenlerin, ABD Anayasası’nın en temel haklarından biri olan “Habeas Corpus” (hukuksuz tutuklamaya karşı itiraz hakkı) kapsamında 20 binden fazla dava açtığı belirtiliyor.
Davaların yarattığı iş yükü o kadar büyük bir boyuta ulaştı ki, Adalet Bakanlığı normalde organize suçlar ve terör dosyalarına bakan 700’den fazla savcıyı sadece bu davalara yanıt vermek üzere görevlendirmek zorunda kaldı. Bu durum, göçmenlik krizinin sadece insani bir sorun değil, aynı zamanda devletin tüm yargı kapasitesini zorlayan bir sistem krizine dönüştüğünü gösteriyor. Hukukçular, idarenin mahkeme kararlarına karşı takındığı tavrın anayasal bir kriz riski taşıdığı konusunda uyarılarda bulunuyor.
Sahadaki Uygulamalar ve İnsan Hakları İhlalleri
Süreç, sadece rakamlarla değil, mahkeme dosyalarına yansıyan çarpıcı hikayelerle de dikkat çekiyor. Wisconsin’de sadece “etnik kökenleri nedeniyle” durduruldukları iddia edilen Venezuelalı bir baba ve oğlun haftalarca tutuklu kalması, New York ve Minnesota gibi eyaletlerdeki benzer örneklerle birleşiyor. 5 yaşındaki Ekvadorlu Liam Ramos’un durumu gibi vakalar, operasyonların kapsamının ne kadar genişlediğini ortaya koyuyor. Federal yargıçlar, hükümetin tahliye kararlarını uygulamamak için tutukluları hızla eyaletler arası naklederek davaları boşa çıkarma stratejisini raporlarında sıkça vurguluyor.
New York’taki avukatların, göçmenlerin başka eyaletlere kaçırılmasını engellemek için mahkeme kapılarında bekleyerek “aynı gün başvuru” stratejisini benimsemesi, yargı sisteminin içinde bulunduğu kaotik durumu özetliyor. Minnesota’da bir yargıcın, hükümetin 96 ayrı tahliye emrini doğrudan ihlal ettiğini tespit etmesi, krizin derinliğini gözler önüne seriyor. Hukukçular, yüksek avukatlık ücretleri ve yasal haklar konusundaki bilgi eksikliği nedeniyle binlerce göçmenin bu tür başvuruları yapamadığını, dolayısıyla gerçek rakamların çok daha yüksek olabileceğini öngörüyor. Bu durum, Amerikan anayasal haklarının uygulanabilirliği konusunda uluslararası kamuoyunda da ciddi soru işaretleri yaratmaya devam ediyor.
