Hakan Kara
ABD ve İran Arasında Tarihi Dönüm Noktası
Küresel siyasetin ve Orta Doğu dengelerinin seyrini tamamen değiştirecek devasa bir adım atılıyor. Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında uzun süredir kapalı kapılar ardında yürütülen müzakerelerde nihayet son aşamaya gelindi. Beyaz Saray kaynaklarından sızan bilgilere göre iki ülke, nükleer kriz başta olmak üzere bölgesel gerilimleri düşürecek tarihi bir mutabakatın eşiğinde duruyor. ABD’li üst düzey bir yetkilinin yaptığı son açıklamalar, anlaşmanın imzalanma olasılığının yüzde 85 seviyelerine kadar yükseldiğini gösteriyor.
Masadaki Gizli Dosya: 4 Temel Hedef Açıklandı
Dünya kamuoyunun merakla beklediği bu mutabakat, sadece diplomatik bir el sıkışmadan ibaret değil. Anlaşmanın merkezinde küresel ekonomiyi ve enerji koridorlarını doğrudan etkileyecek dört kritik başlık yer alıyor. İlk olarak, küresel petrol ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’ndaki abluka tamamen kalkacak ve deniz trafiği güvenli hale gelecek. Bu durum, küresel enerji fiyatlarında ciddi bir rahatlamayı beraberinde getirebilir.
İkinci ve en kritik madde ise İran’ın nükleer programının tamamen tasfiye edilmesi. Anlaşma kapsamında, İran elindeki zenginleştirilmiş uranyumu ABD’ye teslim edecek ya da bu materyaller yerinde imha edilerek ülke dışına çıkarılacak. Böylece bölgedeki en büyük güvenlik tehditlerinden biri bertaraf edilmiş olacak. Son olarak, tüm bu adımların Orta Doğu’da uzun vadeli ve kalıcı bir barış ortamı yaratması hedefleniyor.
Ekonomik Kilit: Yaptırımlar Ne Zaman Kalkacak?
Anlaşmanın hayata geçmesiyle birlikte İran ekonomisinin de nefes alması bekleniyor. Ancak ABD tarafı, yaptırımların bir gecede kalkmayacağının altını çiziyor. İran’a milyarlarca dolarlık nakit para akışı sağlanacağı yönündeki iddialar kesin bir dille yalanlanırken, sürecin tamamen Tahran yönetiminin göstereceği performansa bağlı olacağı vurgulandı. Varlıkların dondurulmasının kaldırılması ve bankacılık sistemine erişim gibi can simidi niteliğindeki adımlar, İran’ın taahhütlerine uyma hızıyla doğru orantılı olarak kademeli şekilde devreye sokulacak.
İsrail ve Bölge Ülkelerinin Tavrı Ne Olacak?
Bu tarihi hamlenin bölgedeki diğer aktörleri nasıl etkileyeceği ise büyük bir soru işaretiydi. ABD’li yetkililer, başta İsrail olmak üzere Körfez ülkelerinin de bu süreçten haberdar olduğunu ve mutabakata uygun hareket edeceklerini öngörüyor. İsrail’in meşru müdafaa hakkının saklı kalacağını belirten kaynaklar, İran’ın kurallara uyması durumunda bölgesel bir çatışma riskinin minimuma ineceğini savunuyor. Orta Doğu’da kartların yeniden karılmasına neden olacak bu anlaşmanın önümüzdeki günlerde resmiyet kazanması bekleniyor.
Kaynak: Hürriyet
