Osman Pınarbaşı
Amerika Birleşik Devletleri Güney Saha Komutanlığı (SOUTHCOM), Doğu Pasifik ve Karayip sularında uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele kapsamında yürüttüğü operasyonlarda vites yükseltiyor. Son yapılan resmi açıklamaya göre, bölgede uyuşturucu taşıdığı iddia edilen üç farklı tekneye düzenlenen saldırılar sonucunda 11 kişi hayatını kaybetti. Operasyonun detayları ve mühimmat kullanımı, uluslararası arenada uyuşturucuyla mücadele yöntemlerinin sınırlarını bir kez daha tartışmaya açtı.
SOUTHCOM tarafından sosyal medya platformu X üzerinden paylaşılan görüntüler ve bilgiler, istihbarat birimlerinin bu teknelerin yasa dışı faaliyetlerini doğruladığını savunuyor. Ancak, şüphelilerin yakalanarak yargı önüne çıkarılması yerine doğrudan ateşli silahlarla hedef alınması, insan hakları örgütleri ve hukuk çevrelerinde geniş yankı buldu. İstihbaratın doğruluğu savunulsa da, açık denizde gerçekleşen bu tür ‘nokta operasyonlar’ hukuk devleti ilkeleriyle ne kadar bağdaştığı konusunda ciddi bir meşruiyet krizi yaratıyor.
İstihbarat Dayanaklı Operasyonun Perde Arkası ve Caydırıcılık Politikası
ABD ordusunun son dönemde uyuşturucu kartellerine karşı daha agresif bir angajman kuralı benimsediği gözlemleniyor. SOUTHCOM’un servis ettiği operasyon görüntülerinde, teknelerin dur ihtarına uymadığı veya kaçmaya çalıştığı anlar öne çıksa da, ölümcül güç kullanımının son çare olmaktan çıkıp birincil müdahale aracına dönüştüğü görülüyor. Güvenlik uzmanlarına göre, bu sert tutumun arkasında uyuşturucu rotalarını tamamen felç etme ve kartellere karşı ‘sıfır tolerans’ mesajı verme arzusu yatıyor. Ancak bu strateji, yalnızca suçluları değil, bazen zorla çalıştırılan veya alt düzey kuryelik yapan kişilerin de yaşam hakkını elinden alıyor.
Uluslararası Hukuk ve Yargısız İnfaz Çıkmazı
Hukukçular, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelenin hayati olduğunu ancak bu mücadelenin uluslararası deniz hukuku ve temel insan hakları çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, ‘şüphe’ veya ‘istihbarat’ üzerine kurulan bir operasyonun, yargılama süreci işletilmeden infazla sonuçlanmasının ‘yargısız infaz’ tanımına girdiğini belirtiyor. Bu durumun, gelecekte benzer operasyonlar için tehlikeli bir emsal teşkil edebileceği ve açık denizleri birer çatışma alanına dönüştürebileceği endişesi dile getiriliyor. Toplumsal vicdanda uyuşturucuya karşı nefret ne kadar büyük olursa olsun, hukukun askıya alındığı bir müdahale biçimi, uzun vadede demokratik değerlerin aşınmasına neden olabilir.
Sonuç olarak, ABD’nin Karayipler ve Pasifik’teki bu kanlı operasyonu, uyuşturucu trafiğini geçici olarak sekteye uğratsa da, küresel adaletin işleyişi üzerindeki gölgeyi derinleştiriyor. Uluslararası kamuoyu, şimdi bu ‘infaz’ görüntülerinin hukuki bir zemine oturtulup oturtulmayacağını merakla bekliyor.
