Mehmet Ertürkler
Anadolu’nun Sağlık Labirenti: Aksaray’ın Derdi Büyük
Anadolu’nun kadim toprakları, bin bir medeniyete ev sahipliği yapmış Aksaray… Ne var ki, bugünlerde bu toprakların sakinleri, en temel haklarından biri olan sağlığa erişimde büyük bir imtihanla karşı karşıya. Tıpkı Osmanlı’nın son dönemlerindeki gibi, merkeziyetçi yapıların yetersiz kaldığı anlarda çareyi civar sancaklarda arayan tebaanın hissiyatı, günümüz Aksaray’ında yeniden tezahür ediyor. Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin kapıları, pek çok vatandaş için şifa umudu yerine, bir dizi engellerin ardına gizlenmiş bir labirente dönmüş durumda. Aksaraylılar, aylardır süregelen bu çıkmaz karşısında çaresiz kalıp, dermanı Nevşehir, Ankara ve Konya gibi çevre illerdeki hastaneler ile kendi ilçelerindeki devlet hastanelerinde aradıklarını yüksek sesle dile getiriyorlar.
Hastanede randevu bulmanın bir mucizeye dönüştüğünü söyleyenler, asıl sıkıntının randevu sonrası başladığını belirtiyor. Randevu alabildiği halde doktorunu yerinde bulamayanlar, bulabilenler ise girdikleri poliklinik odasından hemen tahlile gönderilip, sonuçları göstermek için bir başka randevu çilesine katlanmak zorunda kalıyor. Bu kısır döngü, vatandaşın hastaneye olan güvenini temelden sarsıyor. Bir zamanlar eleştirilen eski devlet hastanesi günlerinin dahi aratıldığına dair serzenişler, sorunun ne denli derinleştiğini gözler önüne seriyor. “Tanıdık” meselesinin dahi sağlık hizmetlerinin seyrini değiştirdiği iddiaları, kamu hizmeti eşitliği ilkesine gölge düşürüyor.
Geçmişten Bugüne Sağlık Hizmetleri ve Sorunun Kökleri
Bu durum, aslında dünün Türkiye’sinin sağlık serüveninin de bir yankısı gibidir. Kimi zaman imkansızlıklar, kimi zaman yanlış planlamalar, Anadolu’nun dört bir yanında benzer sorunları doğurmuştur. Cumhuriyet’in ilk yıllarında, hekim ve hastane eksikliğiyle boğuşan bu coğrafyada, ulaşım zorlukları da eklendiğinde, köylünün dermanı uzağında araması mukadderdi. Bugün ise, teknoloji çağında dahi, Aksaray’da vatandaşların Nevşehir’e, Konya’ya hatta Ankara’ya uzanması, modern sağlık hizmetleri anlayışıyla ne denli çeliştiğini gözler önüne seriyor. Hızla artan nüfus, hekimlerin büyük şehirlere yönelimi, var olan altyapının yetersiz kalması ve sağlık yönetimindeki aksaklıklar, bu labirentin temel taşlarını oluşturuyor.
Sağlık sistemlerinin modernleşmesi ve yaygınlaşması için atılan adımlara rağmen, bazı bölgelerde yaşanan bu tür tıkanıklıklar, genel memnuniyeti gölgeliyor. Şehir hastanelerinin getirdiği yenilikler ve umutlar, yereldeki bu kronikleşmiş sorunları aşmakta güçlük çekiyor gibi görünüyor. Yeni yapılacak devlet hastanesinin inşasına dair vaatler, her ne kadar bir umut ışığı yaksa da, yapım sürecindeki belirsizlik ve gecikmeler, bu ışığın henüz çok cılız kalmasına yol açıyor. Geçmişten ders çıkararak, geleceğe yönelik daha sağlam ve sürdürülebilir sağlık politikaları geliştirmek, bu topraklara atalarımızın bıraktığı en değerli miras olacaktır.
Vatandaşın Omuzlarındaki Yük ve Umut Işıkları
Sağlık arayışındaki bu çile, sadece fiziksel bir rahatsızlığın tedavisi olmaktan öte, vatandaşın ruhunda derin izler bırakıyor. Hastalığın getirdiği acıya, bir de umutsuzluk, maddi yük ve zaman kaybı ekleniyor. Randevu için harcanan saatler, çevre illere yapılan yolculuklar, işinden gücünden edilenler… Tüm bunlar, toplumun genel refah seviyesini doğrudan etkileyen, göz ardı edilemez birer sorundur. Gerek ilçe devlet hastaneleri, gerekse semt poliklinikleri ve aile hekimlikleri, bu ağır yükü hafifletmek adına adeta birer can simidi görevi görüyor. Vatandaşların buralardan daha kaliteli hizmet alabildiğini belirtmeleri, çözümün yerel ve erişilebilir sağlık birimlerinin güçlendirilmesinde yattığına işaret ediyor.
Ancak bu karanlık tablo içinde, küçük de olsa umut ışıkları parıldıyor. İlçe devlet hastaneleri ve semt polikliniklerinin, sınırlı imkanlarına rağmen vatandaşlara nefes aldırması, sistemin yeniden yapılandırılmasında bir yol haritası sunuyor. Bu birimlerin sayıları artırılmalı, teknik imkanları genişletilmeli ve insan kaynağı güçlendirilmelidir. Tıpkı Selçuklu’nun vakıf hastaneleri gibi, halkın ihtiyacına odaklanan, bürokrasiden arındırılmış, şifa dağıtan bir düzenlemenin, bu topraklara yeniden hayat vereceği aşikardır. Aksi takdirde, Aksaray’ın kadim insanı, dermanı uzaklarda aramaya devam edecek; bu durum ise, hepimizin yüzleşmesi gereken bir hakikat olarak karşımızda duracaktır.
