Tacin Bölgesinde Sessiz Operasyon: Dev Şantiyeler Kimin İçin?
Aksaray’ın son yıllardaki sessiz genişlemesi, Tacin bölgesinde devasa bir şantiye alanına dönüştü. Ancak bu hareketlilik, beklenen refahı değil, beraberinde ciddi bir barınma krizini ve ‘bu fiyatların arkasında kim var?’ sorusunu getirdi. Yıllardır 1+1 ve 2+0 gibi küçük metrekarelere sıkışan inşaat sektörü, talebin yön değiştirmesiyle yeniden 2+1 ve 3+1 formatına döndü. Fakat bu dönüşüm, orta gelirli vatandaşın ev sahibi olma hayallerini adeta bir kara deliğe çekiyor. Aksaray’da konut fiyatlarının Ankara ve Konya gibi metropollerle yarışır hale gelmesi, yerel ekonomideki dengelerin ne kadar sarsıldığını gözler önüne seriyor.
Görünmez Ortaklar: Yüzde 50 Arsa Payı Çıkmazı
İnşaat maliyetlerindeki artışın tek suçlusu küresel emtia fiyatları ya da demir-çimento maliyetleri değil. Aksaray’da konut piyasasını kilitleyen asıl mekanizma, ‘arsa payı’ adı altındaki sessiz ortaklık sistemi. Eskiden yüzde 30 seviyelerinde olan bu oran, günümüzde kontrolsüz bir şekilde yüzde 50 ve üzerine tırmanmış durumda. Yani bir müteahhit iki daire ürettiğinde, bunun birini hiç emek vermeden sadece toprağın sahibi olduğu için arsa sahibine devrediyor. Bu çarpık sistem, nihai alıcının aslında iki dairelik maliyeti tek bir daire için ödemesi anlamına geliyor. Şehrin en gözde bölgesi olan Tacin’de yükselen blokların maliyet tablosuna bakıldığında, arsa sahiplerinin dayattığı bu fahiş oranlar piyasayı yaşanmaz hale getirdi.
Sosyal Çatışma: Mülk Sahibi mi, Kiracı mı?
Vatandaşların en çok dert yandığı konulardan biri de yeni binalardaki derin yönetimsel krizler. Arsa payının yarısını alan mülk sahipleri, binanın tamamında bir ‘hükümranlık’ kurma eğilimi gösteriyor. Milyonlarca lira ödeyip daire alan insanlar, aynı binada arsa sahibiyle yaşanan ‘burası hala benim toprağım’ çekişmeleriyle uğraşmak zorunda kalıyor. Bu sosyolojik sorun, Tacin bölgesindeki lüks konut algısını zedelerken, ikinci el piyasasını da haksız bir yükselişe zorluyor. Sıfır bir konutun 7-8 milyon lira bandına dayanması, şehrin en eski mahallelerindeki bakımsız evlerin fiyatlarını bile mantıksız seviyelere çekerek domino etkisi yaratıyor.
Çözüm Bekleyen Düğüm: Standart Şart
Konut fiyatlarının İstanbul ve Antalya gibi deniz kenarı illerle kapışması, Aksaray ekonomisi için uzun vadede ciddi bir barınma krizi riski taşıyor. Vatandaşlar artık lüks mutfak dolapları veya altın varaklı işçilikler yerine, başlarını sokabilecekleri uygun maliyetli ve hatta ‘ince işçiliği alıcıya bırakılan’ konutlara razı durumda. ‘Arsa sahibi bahanesi’ arkasına sığınılması yerine, yerel otoritelerin bu pay oranlarına bir standart getirmesi ve piyasayı denetlemesi bekleniyor. Eğer bu fiyat artış hızı dizginlenmezse, Tacin’de her hafta kazılan yeni temeller, sadece dar bir kesimin servetine servet kattığı, halkın ise sadece uzaktan izlediği devasa birer beton kuleye dönüşecek.
