Deniz Yalçın
Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ), Türk tarihinin en kritik dönemlerinden biri olan bağımsızlık sürecini, “İstiklâle Yolculuk” başlıklı panelle yeniden gündeme taşıdı. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen etkinlikte, Milli Mücadele’nin başlangıç evresine dair daha önce pek duyulmamış detaylar ve stratejik hamleler masaya yatırıldı. Erdal Akar Konferans Salonu’nda düzenlenen oturumda, tarihin sadece rakamlardan ibaret olmadığı, arkasında büyük bir insanlık dramı ve fedakarlık barındırdığı bir kez daha gözler önüne serildi.
Mustafa Kemal’in Harbiye Nazırlığı talebi ve sonuçları
Panelin en dikkat çekici kısımlarından biri, Mustafa Kemal Paşa’nın İstanbul’da bulunduğu süreçte Harbiye Nazırı olma isteğiydi. Prof. Dr. Feyza Kurnaz Şahin, bu talebin gerçekleşmesi durumunda Mondros Mütarekesi şartlarının çok daha sert bir şekilde uygulanabileceğini ve işgalci güçlerin hareket alanının kısıtlanabileceğini belirtti. Bu durum, Paşa’nın daha Anadolu’ya geçmeden önce diplomatik ve idari yollarla direnme planlarını devreye soktuğunu gösteriyor. Ancak tarihsel süreçte bu talebin kabul görmemesi, Milli Mücadele’nin rotasını tamamen Anadolu’ya kırmasına neden olan temel taşlardan biri oldu.
45 kiloluk askerler: Cephedeki insan gücü krizi
Savaşın yıkıcı etkilerini anlatan bir diğer çarpıcı detay ise askere alma süreçlerindeki kriterler oldu. Birinci Dünya Savaşı’nın son yıllarında Osmanlı Devleti’nin insan kaynağının nasıl tükendiği, dönemin hatıratlarına yansıyan bilgilerle aktarıldı. Cephedeki boşlukları doldurmak için yaş sınırının ötesine geçilerek fiziksel yeterliliğe bakıldığı, 45 kilo gelen gençlerin dahi vatan savunması için silah altına alındığı belirtildi. Bu durum, bağımsızlık mücadelesinin hangi şartlar altında, ne denli kısıtlı imkanlarla yürütüldüğünü çarpıcı bir şekilde kanıtlıyor. Anadolu’nun her köşesinden gelen bu isimsiz kahramanların, fiziksel yetersizliklere rağmen gösterdiği azim, mücadelenin ruhunu oluşturuyordu.
Para yoktu: Erzurumlu binbaşının tarihi fedakarlığı
Milli Mücadele’nin sadece silahla değil, aynı zamanda büyük bir maddi dar boğazla da mücadele ettiği panelde vurgulanan ana temalar arasındaydı. Prof. Dr. Ahmet Altıntaş, Mustafa Kemal ve heyetinin Erzurum’dan Sivas’a geçiş sürecinde yaşadığı ekonomik sıkıntıları hatırlattı. Suikast tehditleri altında devam eden bu zorlu yolculuğun, Erzurumlu bir binbaşının tüm emekli ikramiyesini milli davaya bağışlaması sayesinde gerçekleşebildiği ifade edildi. Bu bireysel fedakarlık, Anadolu’daki direniş ateşinin sönmemesi adına atılmış en kritik adımlardan biri olarak tarihe geçti. O dönemde hazinenin boş olması, her adımın halkın ve vatansever subayların cebindeki son kuruşla atıldığını gösteriyor.
Sivas Kongresi ve manda tartışmalarının sonu
Bağımsızlığın tapusu sayılan Sivas Kongresi’nde yaşananlar, panelin son bölümünde detaylandırıldı. Bazı vilayetlerin baskılar nedeniyle temsilci göndermemesi, o dönemde halkın ve idarecilerin yaşadığı kafa karışıklığını, padişah yanlıları ile Milli Mücadele taraftarları arasındaki derin görüş ayrılığını net bir şekilde yansıtıyor. Ancak her türlü baskıya rağmen manda ve himayenin kesin bir dille reddedilmesi, bugünkü modern Türkiye’nin temellerinin atıldığı meşruiyet zeminini oluşturdu. İstanbul’un işgali sonrası Ankara’da TBMM’nin açılmasıyla bu süreç, artık geri dönülemez bir tam bağımsızlık yoluna girdi. Katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği panel, teşekkür belgelerinin takdimiyle sona erdi.
