Vildan Aydoğdu
Türk sineması, bozkırın ortasında yükselen sert bir çığlıkla sarsılıyor. Yönetmen Seyfettin Tokmak’ın imzasını taşıyan ve geçtiğimiz yıl düzenlenen 62. Altın Portakal Film Festivali’nden “En İyi Film” dahil tam yedi ödülle dönen ‘Tavşan İmparatorluğu’, sadece bir film değil, taşranın gri göğü altında ezilen masumiyetin şiirsel bir manifestosu niteliğinde. 6 Mart’ta izleyiciyle buluşacak olan bu eser, babası tarafından haksız kazanç elde etmek amacıyla engelli rolü yapmaya zorlanan 12 yaşındaki Musa’nın yürek burkan, bir o kadar da direniş dolu hikayesini beyazperdeye taşıyor.
Anadolu’nun Sert Çehresi: Kars ve Sosyokültürel Gerçeklik
Filmin ruhuna zemin oluşturan coğrafya, Türkiye’nin en doğusunda, kışın en sert yüzünü gösterdiği Kars ilinin Darboğaz Köyü. Kars, demografik yapısı itibarıyla zengin bir kültürel mozaiğe sahip olsa da, hayvancılığın ve tarımın temel geçim kaynağı olduğu kırsal bölgelerinde yaşam şartları oldukça çetindir. Musa karakterine can veren Alpay Kaya, bu coğrafyanın bağrından, bizzat çobanlık yaparak büyümüş bir çocuk olarak seçilmiş. Bölgenin iklimsel sertliği, filmdeki baba-oğul ilişkisinin katılığıyla estetik bir uyum yakalıyor. Doğu Anadolu’nun bu uçsuz bucaksız ama bir o kadar da daraltıcı atmosferi, Musa’nın içsel dünyasındaki melankoliyi ve hapsolmuşluk hissini körüklüyor.
Hukuki Boyut ve Çocuk Haklarının Sinemadaki Yansıması
Haberin odağındaki temel çatışma olan “çocuğun engelli rolüne zorlanması”, Türkiye Cumhuriyeti hukuk sisteminde Nitelikli Dolandırıcılık ve Çocuk İstismarı başlıkları altında çok ciddi yaptırımlara tabidir. Türk Ceza Kanunu’na göre, bir çocuğun bedensel veya ruhsal sağlığını tehlikeye atacak şekilde haksız menfaat sağlamak amacıyla kullanılması, velayet hakkının kötüye kullanılması anlamına gelir. Bu gibi durumlarda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı devreye girerek çocuğu koruma altına alabilir ve adli süreçler kapsamında babaya hapis cezası öngörülebilir. Film, bu hukuki trajediyi sinemanın metaforik diliyle yoğururken, aslında toplumsal bir yaraya da neşter vuruyor.
Melankoli ve Direniş: Tavşanlar ve Tazıların Savaşı
Yönetmen Tokmak’ın Ümraniye Çocuk Cezaevi’nde geçirdiği yıllar ve orada gözlemlediği çocuk portreleri, filmin omurgasını oluşturuyor. Türkiye’de çocuk cezaevleri ve eğitim evleri, suça sürüklenen çocukların rehabilitasyonu için çalışsa da, buralardaki çocukların yaşadığı derin melankoli, filmde tavşan sembolizmiyle karşılık buluyor. Masumiyetin temsilcisi tavşanlar ile sistemin ve otoriter erkekliğin temsilcisi olan tazılar arasındaki gerilim, Musa’nın babasına karşı sessiz ama devrimci duruşunu simgeliyor. Tavşan İmparatorluğu, izleyiciyi çocukluğun sadece oyunlardan ibaret olmadığını, bazen en büyük direnişlerin o küçük kalplerde başladığını anlamaya davet ediyor.
