Hava Taksisi Devleri Arasında Hukuk Savaşı Başladı
Şehir içi ulaşımda devrim yapması beklenen elektrikli hava taksisi (eVTOL) sektörü, ticari uçuşlara başlamadan önce geniş çaplı bir hukuk mücadelesinin içine girdi. Sektörün öncü aktörleri olan Joby Aviation, Archer Aviation ve Vertical Aerospace, kurumsal casusluk ve patent ihlali iddialarıyla karşı karşıya kalarak pazarın geleceğini mahkeme salonlarına taşıdı. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) sertifikasyon süreçlerinin uzaması ve bütçe daralmalarıyla mücadele eden şirketler, şimdi de fikri mülkiyet hakları için birbirleriyle yarışıyor.
Joby ve Archer Arasında Casusluk Suçlamaları
ABD merkezli rakipler Joby Aviation ve Archer Aviation arasındaki gerilim, karşılıklı açılan davalarla tırmanışa geçti. Joby, eski bir çalışanının Archer’a geçmeden önce kritik teknik verileri ve yazışmaları çaldığı iddiasıyla kurumsal casusluk davası açtı. Archer ise bu iddialara karşı hamle yaparak Joby’yi ABD hükümetini yanıltmak ve Çin menşeli parçaların ithalatında yanlış sınıflandırma yapmakla suçladı. ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu, bu iddialar üzerine Joby’nin tedarik zinciri ve patent uyumluluğuna yönelik inceleme başlattı.
Vertical Aerospace ve Tasarım Taklidi İddiaları
Hukuk savaşları sadece ABD ile sınırlı kalmayıp uluslararası boyuta ulaştı. Archer Aviation, İngiltere merkezli Vertical Aerospace’e karşı, yeni “Valo” modelinin kendi “Midnight” tasarımını taklit ettiği gerekçesiyle patent ihlali davası açtı. Her iki aracın da benzer teknik özelliklere ve dikey kalkış-iniş mekanizmalarına sahip olması, tasarım mülkiyeti tartışmalarını alevlendirdi. Daha önce Boeing destekli Wisk Aero ile benzer bir ticari sır davası yaşayan Archer, bu yasal süreçleri pazar payını korumak için stratejik bir araç olarak kullanıyor.
Sertifikasyon Engelleri ve Finansal Baskılar
Elektrikli hava taksilerinin önündeki en büyük engel ise teknik vaatlerden ziyade regülasyon süreci olarak öne çıkıyor. Henüz hiçbir eVTOL şirketi yolcu taşımak için gereken tam FAA tip sertifikasyonunu tamamlayabilmiş değil. Bu belirsizlik, şirketlerin borsa performansına da olumsuz yansıyor; Joby ve Archer hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 35 oranında değer kaybetti. Şirketler, regülasyon baskısını hafifletmek adına Dubai gibi esnek pazarlara ve askeri projelere yönelerek operasyonel devamlılıklarını sağlamaya çalışıyor.
Kaynak: Hürriyet
