Caner Alptekin
Dünyayı tehdit eden küresel ısınmaya karşı bilim dünyası alarm durumunda. Atmosferdeki karbondioksit oranını düşürmek için saniyelerle yarışılırken, İsviçre’den ezber bozan bir haber geldi. ETH Zürih araştırmacıları, çevre felaketini önleme yolunda devrim niteliğinde bir teknoloji geliştirdi. Gıda atıklarını kullanan yeni yöntem, karbon yakalamada yeni bir miladın kapısını aralıyor.
Atık Maddeler Karbon Avcısına Dönüştü
Geleneksel karbon yakalama sistemleri yüksek maliyet ve aşırı enerji tüketimi engeline takılıyordu. İsviçreli bilim insanları bu sorunu çözmek için peynir altı suyu ve tofu üretiminden kalan protein atıklarını mercek altına aldı. Atıklardan elde edilen proteinleri özel işlemlerle amiloid fibril adı verilen ipliksi yapılara dönüştüren uzmanlar, bu yapıları potasyum hidroksit ile birleştirerek gözenekli boncuklar üretti.
Boyutları yarım santimetre ile bir santimetre arasında değişen bu özel boncuklar, havadaki karbondioksiti doğrudan emiyor. Yapılan laboratuvar testlerinde, sadece 1 gram malzemenin tam 97 miligram karbondioksit tutabildiği kanıtlandı. Bu rakam, mevcut doğrudan hava yakalama yöntemlerine kıyasla yüzde 10 ila yüzde 50 arasında daha yüksek bir başarı oranı anlamına geliyor.
Devasa Enerji Maliyetleri Tarih Oluyor
Bugüne kadar kullanılan karbon yakalama sistemlerinde en büyük sorun, yakalanan gazı tutucu malzemeden ayırmak için gereken yüksek ısı ve vakum gücüydü. Bu durum devasa bir enerji tüketimine yol açıyordu. Yeni yöntemde ise bu sorun tamamen ortadan kalkıyor. Karbondioksiti malzemeden ayırmak için oda sıcaklığında, yaklaşık 10 dakika boyunca hafif asit ve baz püskürtülmesi yeterli oluyor.
Bu süreçte kullanılan asit, baz ve protein boncukları hiçbir kayıp yaşanmadan tekrar tekrar geri dönüştürülebiliyor. Test sonuçlarına göre, 30 döngü sonunda bile sistemde en ufak bir verim kaybı yaşanmadığı gözlendi.
Sanayi Ölçeğinde Büyük Sınav Başlıyor
Geliştirilen bu yeşil teknoloji şimdilik kontrollü laboratuvar ortamında test edildi. Birkaç gram protein boncuğu kullanılarak yaklaşık 50 gram karbondioksit başarıyla havadan temizlendi. Şimdi ise en kritik aşamaya geçiliyor: Bu teknolojinin sanayi boyutuna taşınması.
Sistem yaygın gıda atıklarını ham madde olarak kullandığı için, gelecekte çok daha ucuz ve sürdürülebilir bir karbon yakalama alternatifi sunacak. İklim krizine karşı küresel ısınmayı 1,5 derece sınırında tutma mücadelesinde bu buluşun hayati bir rol oynaması bekleniyor.
Kaynak: Hürriyet
