Serkan Taşçı
Niğde’nin sokaklarında yankılanan o kadim ruh, şehrin en görkemli simgelerinden biri olan Sungurbey Camii ile yeniden hayat buluyor. İlhanlılar döneminden günümüze bir köprü gibi uzanan bu eşsiz yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün titizlikle yürüttüğü kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından kapılarını yeniden açmaya gün sayıyor. Sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda Anadolu’nun taş işçiliğindeki ustalığını belgeleyen paha biçilemez bir sanat eseri olan cami, yıllardır süren sessiz bekleyişin ardından eski ihtişamına kavuştu.
İlhanlı Döneminden Bugüne Uzanan Bir Şaheser
Niğde Valisi Sungur Bey tarafından 1316-1335 yılları arasında inşa ettirilen bu devasa yapı, kentin silüetini belirleyen en temel taşlardan biridir. Ancak tarih boyunca geçirdiği büyük yangınlar, şiddetli depremler ve uzun yıllar süren bakımsızlık, bu kıymetli eserde derin yaralar açmıştı. Özellikle 18. yüzyılda yaşanan o büyük yangın, caminin üst örtüsünü tamamen küle çevirmişti. O dönemde ibadetin devam edebilmesi adına ahşap çatı ve 24 ahşap direkten oluşan geçici bir sistem kurulmuştu. Bu durum, caminin özgün mimari kimliğinden uzaklaşmasına neden olsa da yapıyı ayakta tutmuştu. Bugün ise bilim insanlarının ve mühendislerin ortak çalışmasıyla, cami o özgün, görkemli taş mimarisine geri döndürüldü.
Bilimsel Yöntemlerle Tarih Yeniden Yazıldı
2023 yılının Mart ayında başlatılan restorasyon süreci, sıradan bir onarım çalışmasının çok ötesine geçti. Alanında uzman akademisyenlerden oluşan bir bilim heyeti, yapının her bir taşını adeta bir cerrah titizliğiyle inceledi. Arşiv taramaları ve zemin analizleri sonucunda, caminin aslında 6 devasa taş ayak üzerine kurulu bir kubbe ve tonoz sistemine sahip olduğu bilimsel olarak kanıtlandı. Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun onayladığı projeyle, bu tarihi gerçeklik modern mühendislik teknikleriyle birleştirildi. Yapılan kazılar ve araştırmalar, Sungurbey’in sadece Niğde için değil, Türk-İslam mimarlık tarihi için ne kadar vazgeçilmez olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Gelecek Nesillere Miras: Modern ve Tarihi Dokunuş
Restorasyonda uygulanan en dikkat çekici detaylardan biri, tarihi dokuyu bozmadan binayı afetlere karşı güçlendirmek oldu. Taş ayakların içerisine gizlenen taşıyıcı çelik kolonlar sayesinde yapı, estetik görünümünden ödün vermeden asırlarca ayakta kalacak bir dayanıklılığa ulaştırıldı. Ayrıca çevresindeki abdesthaneler, çevre düzenleme imalatları ve peyzaj çalışmalarıyla cami, modern bir külliye havasına büründü. Niğde halkının ve tarih meraklılarının sabırsızlıkla beklediği bu büyük açılış, kentin kültürel mirasına sahip çıkma yolundaki en büyük adımlardan biri olarak kayıtlara geçiyor. Yaklaşık üç yıl süren bu hummalı çalışma, atalarımızdan kalan bu eşsiz emaneti gelecek kuşaklara en saf haliyle teslim etmenin gururunu yaşatıyor.
