Lale Çetin
Konya’nın Taşkent ilçesi, kendine has mimarisi ve dar sokaklarını süsleyen taş evleriyle Anadolu’nun kültürel belleğinde özel bir yer tutuyor. Ancak son günlerde bölgede etkili olan şiddetli yağışlar, bu tarihi yapıların bir kısmının yerle bir olmasına neden oldu. Yaşanan yıkım, sadece fiziksel bir kayıp değil, aynı zamanda ilçenin yüzyıllara dayanan kültürel kimliğine vurulan ağır bir darbe olarak nitelendiriliyor. Vatandaşlar tarafından kaydedilen görüntüler, yılların yorgunluğunu taşıyan taş evlerin doğa olaylarına karşı artık direnç gösteremediğini ve koruma politikalarındaki eksiklikleri gözler önüne seriyor.
Bürokratik Engeller ve Bakımsızlık Kıskacı
Taşkent’teki taş evlerin büyük bir bölümü, tarihi değerleri nedeniyle ‘sit alanı’ statüsünde bulunuyor. Bu statü teoride yapıların aslına uygun korunmasını hedeflerken, pratikte mülk sahipleri için adeta bir çıkmaz sokağa dönüşmüş durumda. Bölge sakinleri, mevcut yasal düzenlemeler ve katı kurallar nedeniyle binalarına en ufak bir onarım müdahalesinde dahi bulunamadıklarını ifade ediyor. Çatısı akan, duvarları çatlayan veya taşıyıcı kolonları zayıflayan evine ‘çivi bile çakmasına’ izin verilmeyen vatandaşlar, bürokratik süreçlerin hantallığı ve restorasyon maliyetlerinin yüksekliği karşısında çaresiz kalıyor. Yerel halk, koruma kurallarının evleri yaşatmak yerine yıkılmalarına seyirci kaldığını savunuyor.
Mimari Kimlik ve Kültürel Mirasın Geleceği
Taşkent’in geleneksel taş mimarisi, taşın ve ahşabın estetik uyumuyla inşa edilen, bölgenin iklim koşullarına uygun nadir sivil mimarlık örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Bu evler, sadece birer barınak değil, aynı zamanda geçmiş kuşakların yaşam kültürünü bugüne taşıyan birer hafıza merkezi niteliği taşıyor. Ancak son yıllarda yaşanan ilgisizlik ve sadece yasaklara dayalı koruma anlayışı, bu mirası yok olma tehlikesiyle baş başa bıraktı. Uzmanlar, sit alanı ilan edilen bölgelerde sadece kısıtlamanın yeterli olmadığını, yapıların ayakta kalabilmesi için devlet destekli sürdürülebilir bir finansman ve uygulama modelinin şart olduğunu vurguluyor.
İlçe sakinlerinin yetkililere yönelik çağrısı net: Ya sit alanı statüsü mülk sahiplerinin kendi imkanlarıyla restorasyon yapabileceği şekilde esnetilmeli ya da kamu kurumları elini taşın altına koyarak kapsamlı bir rehabilitasyon projesi başlatmalı. Taşkent’in tarihsel ve siyasi ağırlığına dikkat çeken vatandaşlar, ‘Bu yıkılan son taş ev olsun’ diyerek, ilçenin kimliğini oluşturan bu yapıların daha fazla gecikilmeden kurtarılmasını talep ediyor. Eğer somut adımlar atılmazsa, Taşkent’in simgesi olan bu yapılar yakın gelecekte sadece eski fotoğraflarda ve anılarda kalacak.
