Duran Kelleci
Anadolu’nun kadim başkenti, hoşgörü şehri Konya, sadece Mevlana’nın manevi iklimiyle değil, aynı zamanda sıkı sıkıya bağlı olduğu aile gelenekleriyle de tanınır. Bu coğrafyada nişan, sadece iki gencin birbirine verdiği bir söz değil, iki sülalenin birleşme protokolüdür. Ancak bazen evdeki hesap çarşıya uymaz ve o büyük umutlarla takılan yüzükler, yerini soğuk mahkeme koridorlarına bırakır. İşte tam bu noktada, Konya’nın tecrübeli hukukçularından Avukat Asiye Tuğçe Çakır, romantizmin bittiği yerde başlayan o sert hukuki gerçekleri birer birer gün yüzüne çıkarıyor.
Nişanda Verilen Hediyelerin Hukuki Akıbeti
Türk Medeni Kanunu’na göre nişanlılık, hukuki anlamda bir evlenme vaadi olarak kabul edilir. Nişan bozulduğunda ise ortaya çıkan en büyük ihtilaf konusu şüphesiz ki o meşhur hediyelerdir. Avukat Çakır’ın vurguladığı üzere, nişanın kimin kusuruyla bozulduğunun hediye iadesi noktasında hiçbir önemi yoktur. Ancak burada kritik bir ayrım devreye girer: Olağan ve olağan dışı hediyeler.
Çiçekler, çikolatalar veya günlük kullanımda eskiyen giysiler ‘olağan’ kabul edilir ve hukuk bunların iadesini istemeyecek kadar ‘ince’ düşünür. Fakat işin rengi altın takılar, pırlantalar, mücevherler, gayrimenkul tapuları veya otomobiller gibi yüksek maliyetli unsurlara gelince değişir. Kanun koyucu, bu tür ‘olağan dışı’ hediyelerin, evlilik gerçekleşmediği takdirde esas sahibine dönmesini şart koşar. Türkiye’deki Aile Mahkemeleri nezdinde açılan davalarda, bu eşyaların aynen iadesi, bu mümkün değilse güncel bedelinin ödenmesi karara bağlanır.
Aldatılma ve Aile Dengesi: Tazminat Kapısı
Maddi ve manevi tazminat noktasında ise hukuk, hediyelerdeki o ‘kusura bakmayan’ tavrını terk eder. Aksine, burada kusur tespiti davanın merkezine oturur. Avukat Çakır, nişanlılık sürecinde yaşanan sadakatsizlik (aldatılma) vakalarının veya bir tarafın kendi anne-babası ile nişanlısı arasındaki hassas dengeyi koruyamamasının ağır bir kusur sayıldığını hatırlatıyor. Eğer bu duygusal ihmaller veya ihanetler kanıtlanabilirse, mağdur tarafın ‘gururum incindi’ diyerek talep edeceği manevi tazminat, oldukça yüksek rakamlara ulaşabilir.
Türkiye’de genel hukuk teamüllerine göre bu tür davalar, nişanın bozulmasından itibaren bir yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Nişan töreni için yapılan harcamalar, kiralanan salonlar ve bastırılan davetiyeler gibi somut giderler de faturalandırıldığı takdirde maddi tazminat olarak geri istenebilir. Toplumsal açıdan bakıldığında bu kararlar, sadece bir ekonomik transfer değil, aynı zamanda zedelenen sosyal itibarın hukuk eliyle bir nevi tescilidir. Unutmayın ki hukuk, ‘ayrılığın da bir adabı ve kanunu vardır’ diyerek tarafları medeni bir zemine davet eder.
