Kurban Pazarında Isınma Turları Başladı
Vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiren Kurban Bayramı yaklaşırken, piyasadan ilk rakamlar dökülmeye başladı. Ancak bu sefer rakamlar sadece kurbanlık fiyatlarıyla değil, hayvancılığın görünmeyen faturasıyla da can yakıyor. Konya Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Fettah Öztürk, piyasanın nabzını tutan açıklamalarıyla aslında malumu ilan etti: Hayvancılık artık sadece bir üretim değil, tam bir maliyet savaşı haline gelmiş durumda.
Şu anki tabloya göre, Merinos cinsi bir hayvanın baskül kilogram fiyatı 340 lira bandında seyrediyor. Bu da demek oluyor ki, ortalama 50 kilogramlık bir kuzuyu gözüne kestiren vatandaşın cebinden en az 17 bin 500 lira çıkacak. Bakın, bu rakam ‘henüz erken’ denilen dönemin fiyatı. Bayram yaklaştıkça bu rakamların nereye evrileceğini kestirmek için kâhin olmaya gerek yok; maliyetler bu hızla giderse, pazar yerlerinde sıkı pazarlıkların bile derman olmayacağı bir döneme giriyoruz.
Çoban Maaşı Beyaz Yakalıyı Geçti
İşin sadece et fiyatı tarafına bakmak büyük hata olur. Ekonomi dediğiniz şey bir zincirleme reaksiyondur. Fettah Öztürk’ün vurguladığı öyle bir nokta var ki, asıl kriz orada gizli. Bir çobanın aylık maaşı 60 bin liraya kadar yükselmiş durumda. Şaka değil, bugün birçok mühendis, avukat veya kamu personeli bu rakamları rüyasında göremiyor. Hayvanı otlatacak adam bulamayan, bulduğuna da servet ödeyen besicinin bu maliyeti etikete yansıtmama şansı var mı?
Üreticinin sırtındaki tek küfe personel gideri de değil. Hayvanın yeminden suyuna, nakliyesinden ilacına kadar her kalem enflasyon ateşinden nasibini alıyor. Bir torba yemin bin lira sınırını geçtiği, akaryakıtın her gün tabelayı değiştirdiği bir ortamda ‘et niye pahalı’ diye sormak aslında cevabı içinde barındırıyor. Besici, aylarca emek verdiği hayvanı kurbanda satıp, borcunu kapatıp, bir sonraki yıla nefes alarak girmek istiyor. Ancak masraflar öyle bir noktaya geldi ki, kazanç dediğiniz şey elden sabun gibi kayıp gidiyor.
Piyasada Hayvan Var Ama Cüzdanda Para Var mı?
Piyasada hayvan azlığı gibi bir durum söz konusu değil. Stoklarda sorun yok, meralar dolu. Fakat mesele arz değil, talep tarafındaki alım gücü. Öztürk’ün de belirttiği gibi, piyasa fiyatları kurbana doğru tam olarak netleşecek. Geçen yıl bayram sonrasında aylarca yerinde sayan fiyatlar, şimdilerde yeni yeni toparlanıyor. Bu da üreticinin geçtiğimiz yılı ‘patinaj çekerek’ geçirdiğinin en net kanıtı.
Vatandaş açısından bakıldığında ise durum tam bir matematik problemine dönüşmüş vaziyette. 17 bin 500 liralık bir başlangıç fiyatı, asgari ücretli bir ailenin bütçesinde devasa bir delik açıyor. Bayram yaklaştıkça nakliye giderlerinin artmasıyla birlikte, bu rakamın büyükşehirlerde çok daha yukarılara tırmanacağını söylemek yanlış olmaz. Kısacası, bu yıl kurban kesmek her zamankinden daha ağır bir ekonomik yükü omuzlamak anlamına gelecek. Besicinin derdi maliyet, vatandaşın derdi ise o etikete ulaşıp ulaşamayacağı.
