Türkiye’nin tahıl ambarı olarak anılan Konya Ovası, son dönemde aldığı yağışlarla bir nebze nefes alsa da, geleceğe dair kaygılar derinleşmeye devam ediyor. PANKOBİRLİK Genel Başkanı ve Konya Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Erkoyuncu, 2026 üretim sezonuna ilişkin yaptığı değerlendirmelerde, mevcut durumun yalnızca bir ‘yalancı bahar’ olabileceği konusunda sert uyarılarda bulundu. Ovanın tarımsal geleceği, küresel ekonominin ve iklim değişikliğinin kıskacında, adeta bir yol ayrımında. Yağışlar sevindirici olsa da, çiftçinin omuzlarındaki yük ve yeraltı su seviyelerindeki alarm verici düşüşler, gıda güvencemiz için çok daha büyük bir tehdidin habercisi.
Kuraklığın Gölgesindeki Umut: Yetersiz Yağış ve Derinleşen Tehdit
Konya Ovası, son yıllarda ardı ardına gelen kuraklık dönemleriyle mücadele eden bir coğrafya. Topraklarımızın can suyu olan yeraltı suları, kontrolsüz kullanım ve yetersiz beslenme nedeniyle hızla çekiliyor. Bu durum, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin de su hakkını tehdit eden devasa bir sorun. Başkan Erkoyuncu’nun da altını çizdiği gibi, yıllık yağış miktarı kadar, bu yağışların bitkinin gelişim evrelerinde nasıl dağıldığı da kritik önem taşıyor. Özellikle kar örtüsü, toprağın nem dengesi, bitki hastalıklarının ve zararlıların kontrolü açısından hayati bir kalkandır. Kar sularının yavaşça toprağa sızması, hem yüzey sularını besler hem de uzun vadede yeraltı su tablolarının yükselmesine olanak tanır. Ancak, son yağışlar, kısa süreli bir rahatlama sağlasa da, on yıllardır süregelen su açığını kapatmaktan çok uzakta. Çarşamba Çayı gibi ovayı beslemesi gereken damarların üç yıldır suya hasret kalması, acil ve köklü çözümlerin ne denli kaçınılmaz olduğunu gözler önüne seriyor.
Küresel Fırtınanın Ektiği Tohumlar: Gübre ve Yakıtın Yükselen Maliyeti
Çiftçinin sorunları, sadece gökyüzünden beklenen rahmetle sınırlı değil. Tarlada verim elde etmenin olmazsa olmazı olan gübre ve enerji maliyetleri, küresel jeopolitik gerilimler ve döviz kurlarındaki dalgalanmalarla akıl almaz seviyelere ulaştı. Özellikle gübre sektörünün üretimde %40, ham maddede ise %95 oranında dışa bağımlı olması, bu alandaki kırılganlığımızı keskin bir şekilde ortaya koyuyor. İran ile ABD-İsrail arasındaki gerilimler gibi uzak coğrafyalardaki çatışmaların dahi, tarlamızdaki gübrenin fiyatını %70 ila %90 oranında artırabilmesi, tedarik zincirlerinin ne denli hassas olduğunu kanıtlıyor. Çiftçi, bu devasa maliyet yükü altında ezilirken, verim düşüşüne yol açma pahasına gübre kullanımını kısmak ya da tamamen bırakmak zorunda kalıyor. Mazot fiyatlarındaki artış da cabası. Bu durum, yalnızca çiftçiyi değil, tüm ülkeyi derinden etkileyecek bir gıda enflasyonu döngüsünü tetikliyor. Bu tablo, stratejik öneme sahip tarım sektörümüzün uluslararası gelişmeler karşısındaki savunmasızlığını acı bir şekilde gösteriyor.
Tarladan Sofraya Kritik Yolculuk: Gıda Güvencesi Tehlikede
Tarım, ulusal güvenlik meselesidir. Tarladaki her aksaklık, doğrudan şehirdeki her sofrayı, her haneyi vurur. Çiftçinin azalan verimi ve yükselen maliyetleri, kaçınılmaz olarak nihai tüketicinin market alışverişine, ekmek fiyatlarına yansıyor. Bugün yaşanan gübre krizi ve su sorunu, sadece Konya Ovası çiftçisinin meselesi değil, tüm Türkiye’nin gıda güvencesiyle ilgili ciddi bir tehdittir. Üretimin düşmesi, arz-talep dengesini bozarak fiyatları yukarı çekecek, ithalat bağımlılığını artıracak ve ülke ekonomisine ağır bir yük bindirecektir. Zayıf toprak yapısı ve eksik gübreleme, kalitesi düşük ürün rekoltesi demek. Bu da uzun vadede hem halk sağlığını hem de tarımsal ihracat potansiyelimizi olumsuz etkileyecek bir kısır döngü yaratır.
Geleceğe Yönelik Acil Adımlar: Suyun ve Desteklerin Stratejik Önemi
Geleceğe güvenle bakabilmek için tarım politikalarımızı stratejik bir bakış açısıyla yeniden şekillendirmek zorundayız. Başkan Erkoyuncu’nun da vurguladığı gibi, dış havzalardan Konya Ovası’na su temini hayati bir zorunluluktur. Beyşehir, Suğla, Ermenek ve Manavgat Çayı gibi kaynakların ovaya yönlendirilmesi, yeraltı sularına nefes aldıracak ve kuraklığın pençesindeki topraklarımızı yeniden canlandıracaktır. Aynı zamanda, çiftçinin girdi maliyetleri altında ezilmesini engellemek adına devlet sübvansiyonları artırılmalı ve destekleme ödemeleri, çiftçinin en çok ihtiyaç duyduğu ekim-bakım dönemlerine çekilmelidir. TARSİM sigortaları ise, çiftçiyi kuraklık, sel, dolu ve yangın gibi doğal afetlere karşı koruyan, üretim sürdürülebilirliği açısından vazgeçilmez bir güvencedir. Üreticilerin bu sigortaları aksatmadan yaptırması, olası felaketlerde ayakta kalabilmeleri için kritik bir adımdır. Unutmayalım ki, toprağın bereketi, tüm ülkenin refahıdır. Eğer bugün bu kritik çağrılara kulak vermezsek, gelecekte sofralarımızdaki ekmeğin bedeli çok daha ağır olacak, belki de ulaşılmaz hale gelecektir.
