Lale Çetin
Şehrin Hafızası Battalgazi’de Yeniden Canlanıyor
Kayseri’nin kadim tarihini okul sıralarında evlatlarımıza anlattığımız o şanlı geçmiş, bugün resmi bir tescille yeni bir boyut kazandı. Melikgazi ilçesi Battalgazi Mahallesi’nde yıllardır ‘Roma Hamamı’ sanılarak yanından geçilen o taşların, aslında tıp tarihinin akışını değiştiren devasa bir sağlık kompleksi olduğu resmen kabul edildi. Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Basiliada Külliyesi olarak bilinen bu bölgeyi 3’üncü derece arkeolojik SİT alanı ilan ederek koruma altına aldı.
Aziz Basileios ve 1650 Yıllık Şifa Mirası
Tarih sayfalarını araladığımızda, milattan sonra 368 yılında Kayseri’yi yerle bir eden büyük bir depremle karşılaşıyoruz. O dönemde yaşayan Aziz Basileios, şehrin yaralarını sarmak için sadece bir yapı değil, aynı zamanda toplumsal bir dayanışma modeli inşa etti. Bu külliye, evsiz kalanlara yuva, kimsesizlere sığınak ve hastalara şifa merkezi oldu. Erken Bizans döneminde yükselen bu yapı, sonraki yüzyıllarda Avrupa’dan Orta Doğu’ya kadar pek çok modern hastaneye ilham kaynağı oldu. Bugün alınan tescil kararı, sadece bir mülkiyet sınırını değil, dünya tıp mirasının kalbinin Kayseri’de attığını da simgeliyor.
Tıp Tarihinin Dönüm Noktası: Neden İlk Hastane?
Bir yerin ‘hastane’ vasfı kazanabilmesi için modern tıp tarihçilerinin aradığı belli başlı kriterler vardır. Tarihçi Yazar Halit Erkiletlioğlu’nun uzun süredir gündemde tuttuğu bu alanda; yataklı tedavi hizmeti, profesyonel hekimlerin varlığı, hasta bakıcıların sürekli mesai yapması ve en önemlisi hizmetin herkese ücretsiz sunulması gibi özellikler yer alıyor. Amerikalı ve Avrupalı arkeologların da makalelerinde ‘dünyanın ilk hastanesi’ olarak nitelendirdiği Basiliada, bünyesinde barındırdığı cüzzamlı tedavi birimleriyle döneminin çok ilerisinde bir vizyonu temsil ediyor.
Battalgazi Mahallesi’nde Yeni Dönem Başlıyor
Alınan bu kritik karar, bölgedeki sosyal ve kentsel dokuyu da yakından ilgilendiriyor. Mevcut durumda üzerinde gecekondu ve sağlık ocağı gibi yapıların bulunduğu alanlarda artık yeni yapılaşmaya kesinlikle izin verilmeyecek. Şehrin eğitim haritasında öğrencilerin gezip görebileceği canlı bir tarih laboratuvarı haline gelmesi beklenen bölgede, yakın zamanda arkeolojik kazıların başlaması planlanıyor. Mahalle sakinleri arasında ‘Battalgazi’ye talih kuşu kondu’ şeklinde yorumlanan bu gelişme, Kayseri’nin kültür turizmi potansiyelini de bir üst seviyeye taşıyacak gibi görünüyor. Arkeologların toprağın altındaki diğer kalıntıları gün yüzüne çıkarmasıyla birlikte, şehrimizin dünya tarihindeki yeri çok daha güçlü bir şekilde perçinlenecektir.
