Bahar Çatalbaş
Türkiye Bir Değerini Kaybetti: İlber Ortaylı’nın Vefatı
Türkiye’nin entelektüel sahnesinin en parlak yıldızlarından, tarihçi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı’yı kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz. Geniş bilgi birikimi, kendine özgü üslubu ve tarihe olan tutkusuyla milyonların gönlüne taht kuran Ortaylı Hoca, sadece akademik çevrelerde değil, toplumun her kesiminden insanın tarihle bağ kurmasını sağlayan eşsiz bir köprüydü. Onun vefat haberi, sevenleri ve öğrencileri arasında büyük bir boşluk hissi yarattı.
Ortaylı, sadece dersliklerde değil, ekranlarda, kitap sayfalarında ve konferans salonlarında da tarihin tozlu sayfalarını canlandırarak, sıkıcı addedilen konuları bile soluksuz izlenen birer hikayeye dönüştürmeyi başardı. Özellikle genç nesiller, onun esprili anlatımı, keskin zekası ve bilgelikle harmanlanmış sohbetleriyle tarihle tanıştı. Ortaylı’nın aramızdan ayrılması, sadece bir akademisyenin kaybı değil, aynı zamanda Türkiye’nin kolektif hafızasının ve kültürel bilincinin önemli bir taşıyıcısının da susması anlamına geliyor.
Bir Devrin Hocası: İlber Ortaylı Kimdi?
1947 yılında Avusturya’da doğan İlber Ortaylı, çocukluğundan itibaren entelektüel birikimin ve çok kültürlülüğün içinde büyüdü. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdikten sonra Viyana Üniversitesi’nde Slavistik ve Doğu Avrupa Tarihi öğrenimi gördü. Chicago Üniversitesi’nde ve Moskova Lomonosov Üniversitesi’nde çalışmalar yaptı. Osmanlı ve Rus tarihi üzerine uzmanlaşan Ortaylı, engin bilgisiyle adeta bir zaman makinesi gibi geçmişi günümüze taşıdı.
Onun popülerleşen şöhreti, özellikle televizyon programları ve sosyal medya paylaşımlarıyla zirveye ulaştı. Ağırbaşlı akademik duruşunu, mizahi ve çoğu zaman eleştirel yorumlarıyla birleştiren Ortaylı, ‘Hoca’ kimliğinin ötesinde, herkesin anlayabileceği bir dille tarih anlatma sanatını yeniden tanımladı. Bu sayede, gençlerin gözünde sadece bir profesör değil, aynı zamanda hayatın içinden bir bilge, bir yol gösterici haline geldi. Eserleri, dersleri ve söyleşileri, gelecek nesillere ışık tutmaya devam edecek güçlü bir düşünce mirası bırakıyor.
Son Yolculuk ve Vasiyeti Ortaya Çıktı
Prof. Dr. İlber Ortaylı için ilk tören, 16 Mart 2026 Pazartesi günü saat 11.00’de Galatasaray Üniversitesi’nde düzenlenecek. Bu anma töreninde, Ortaylı’nın öğrencileri, meslektaşları ve sevenleri bir araya gelerek usta tarihçiye son vedasını yapacak. Ardından, duayen ismin cenazesi ikindi namazını müteakip kılınacak cenaze namazı için Fatih Camii’ne getirilecek. İlber Ortaylı, Fatih Camii Haziresi’nde toprağa verilecek.
Ailesi tarafından yapılan duyuruda, çiçek göndermek yerine, Türk Eğitim Vakfı’na bağış yapılması rica edildi. Bu çağrı, Ortaylı’nın eğitime ve bilime verdiği önemin son bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, hocamızın yıllar önce verdiği bir röportajda mezarıyla ilgili dile getirdiği vasiyeti de yeniden gündeme geldi: “Mezarınızla ilgili bir vasiyetiniz var mı?” sorusuna Ortaylı, “Herhalde Gelibolu olur. Burada istemiyorum. Kalabalık sevmiyorum” yanıtını vermişti. Bu dileği, tarihin ve milli mücadelenin sembol yerlerinden biri olan Gelibolu’ya duyduğu derin saygıyı ve aidiyeti de gözler önüne seriyor.
Devlet ve Toplumdan Taziye Mesajları
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da vefat haberinin ardından yayımladığı taziye mesajında, “Entelektüel kişiliği, bilgi ve birikimi, kitapları, araştırmaları ve akademik çalışmalarıyla milletimizin saygısını kazanan, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi, çok değerli Prof. Dr. İlber Ortaylı hocamızın vefatından derin üzüntü duydum. Sayın İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet niyaz ediyor; kederli ailesine, öğrencilerine, dostlarına, tüm sevenlerine ve akademi dünyamıza başsağlığı dileklerimi iletiyorum. Rabb’im mekânını cennet eylesin” ifadelerini kullandı. Ortaylı’nın vefatı, devlet erkanından sanatçılara, öğrencilerden sade vatandaşlara kadar geniş bir kesimde büyük bir üzüntü ve anma dalgası yarattı. Sosyal medyada binlerce kişi, “İlber Hoca” anılarını ve onun Türk entelektüel hayatına katkılarını paylaşarak bu büyük kaybı dile getirdi.
