Deniz Yalçın
On bir ayın sultanı Ramazan-ı Şerif’in manevi iklimi tüm yurdu sararken, çarşı ve pazarlarda geleneksel hazırlıklar bu yıl ekonomik bir muhasebe eşliğinde sürdürülüyor. 18 Şubat Çarşamba gecesini 19 Şubat Perşembe sabahına bağlayan ilk sahurla başlayacak olan bu kutlu yolculuk öncesinde, iftar sofralarının vazgeçilmez simgesi olan hurma, etiketlerindeki sert yükselişle gündemin merkezine oturdu. Özellikle ‘hurmanın şahı’ olarak nitelendirilen üst segment ürünlerde kilogram fiyatının dört haneli rakamlara ulaşması, vatandaşın alışveriş alışkanlıklarını da kökten değiştiriyor.
İthalat Maliyetleri ve Mevsimsel Döngü Fiyatları Tetikledi
Pazarın nabzını tutan sektör temsilcileri, hurma fiyatlarındaki geçen yıla oranla yaşanan yaklaşık yüzde 30’luk artışı birkaç temel nedene bağlıyor. Hurmanın tamamen ithal bir ürün olması, küresel piyasalardaki döviz hareketlerini doğrudan tezgâha yansıtıyor. Ancak bu yılki artışın arkasındaki gizli kahraman, mevsimsel döngünün getirdiği operasyonel zorluklar. Hurma bir yaz meyvesi olmasına rağmen, Ramazan ayının kış ve bahar geçişine denk gelmesi, mahsulün tazeliğini koruması için yüksek maliyetli soğuk hava depolarında muhafaza edilmesini zorunlu kılıyor. Bu durum, enerji maliyetleri ve lojistik giderlerle birleşince, son tüketicinin ödediği bedel de kaçınılmaz olarak yükseliyor.
Öte yandan, arz-talep dengesindeki ani daralmalar da fiyat artışında etkin rol oynuyor. Ramazan ayının başlamasıyla birlikte talebin bir anda zirve yapması, stok yönetimi yapan ithalatçıların maliyet baskısını fiyatlara yansıtmasına neden oluyor. Uzmanlar, bu durumun sadece bir gıda harcaması değil, aynı zamanda toplumsal bir ritüelin ekonomik izdüşümü olduğunu vurguluyor.
Segmentlere Göre Hurma: Bağdat’tan Kudüs’e Fiyat Skalası
Tezgâhlardaki çeşitlilik, her ne kadar her bütçeye hitap etmeye çalışsa da, kalite ve boyut farkı fiyat uçurumunu derinleştiriyor. Daha ulaşılabilir türler arasında yer alan Bağdat hurması 190 TL, İran hurması ise 210 TL seviyelerinden satışa sunulurken; orta segmentte yer alan Hudri ve Safavi türleri 490 TL ile 590 TL arasında alıcı bekliyor. Ancak premium segmentte tablo oldukça farklı. Etli dokusu ve aromasıyla bilinen Kudüs (Medjoul) Jumbo tipi hurma 1.050 TL ile rekora imza atarken, Mebrum Medine Jumbo ise 950 TL’den alıcı buluyor.
Gelinen noktada vatandaşın stratejisi ‘kilodan grama geçiş’ olarak özetlenebilir. Artık pazar çantalarına kilogramla giren hurmaların yerini, tadımlık ve daha seçici alımlar alıyor. Yüksek fiyatlı Jumbo çeşitler ise daha çok özel davet sofraları ve kurumsal hediyelikler için tercih ediliyor. Ramazan ayı boyunca bu yüksek seyirdeki fiyatların korunması beklenirken, tüketicinin alternatif ve daha ekonomik türlere yönelimi, pazarın yeni dengesini oluşturacak gibi görünüyor.
