Karaman’da İki Asırlık Hafıza Sızısı: Thebasa ve Ashâb-ı Kehf Gerçeği

Kendi Toprağımızda Bir Hafıza Sızısı

Karaman’ın bereketli topraklarında, tam iki yüz yıldır izi sürülen o antik ses yeniden yankılandı. Ancak bu kez ses, bizden değil, bir yabancı diplomattan geldi. Bir diplomatın elinde haritayla gelip “Buldum” dediği o şehir, aslında bizim sessizce üzerinde yürüdüğümüz, belki de her gün yanından geçtiğimiz bir cevherdi. Bu bir müjde değil, aksine bir hafıza kaybının, kendi evinde garip kalmanın o hüzünlü hikayesidir. Kendi coğrafyamızın bağrındaki bu derin mirası bir yabancının tescillemesi, sadece bir arkeolojik olay değil, bir şehir bilinci sarsıntısıdır. İnsan, üzerine bastığı toprağın hikayesini bir başkasından öğrendiğinde, ruhunda tarif edilemez bir eksiklik hisseder.

Kehf’in Yiğitleri: Batı’nın Masalı Değil, Bizim Hakikatimiz

Dünya, “Yedi Uyuyanlar” diyerek bu destanı sadece kendi tarihsel süzgecine hapsetmeye çalışsa da, o yiğitler aslında Kehf Suresi’nde övülen, Allah’ın birliğine baş koymuş gerçek inanç erleridir. Karaman’ın Pınarkaya (eski adıyla Divaz) köyündeki o mağara, sadece tozlu bir kaya kovuğu değil; bir iman duruşunun, bir kadim başkaldırının sessiz şahididir. Kur’an-ı Kerim, Kehf Suresi 13. ayetinde onları “Rablerine inanmış gençler” olarak nitelerken, bize bir coğrafyanın değil, bir duruşun ebedi tapusunu vermiştir. Onlar, dönemlerinin zalim güçlerine ve Tagut’a boyun eğmeyenlerdi. Bugün Karaman, sadece Türkçenin başkenti değil, bu onurlu duruşun da tarihî merkezidir.

Kıtmîr’in Sadakati ve Bizim İhmalimiz

Mağaranın girişinde ön ayaklarını uzatıp yüzyıllarca nöbet tutan Kıtmîr, aslında bize bir ders veriyordu: Toprağa ve içindeki cana nasıl bekçilik edilir? Kehf Suresi 18. ayette tasvir edilen o sarsılmaz sadakat, bizim bugün en çok ihtiyaç duyduğumuz duygudur. Kıtmîr bekledi, peki ya biz? Biz o mağaranın kapısını, tarihimizin ismini değiştirmeye yeltenenlerin insafına ve tesadüfi yürüyüşlerine bıraktık. Şehir arşivciliği, sadece tozlu raflarda evrak biriktirmek değil, Kıtmîr’in o uyanık sadakatiyle her bir taşa, her bir isme gece gündüz sahip çıkmaktır. Kendi tarihimize bir yabancı gibi baktığımızda, başkalarının “keşfi” bizim bin yıllık yerleşik kültürümüzü sıradan bir kalıntıya indirger.

Thebasa mı, Larende mi? İsimlerin Sessiz Savaşı

Yabancı ajanslar “Thebasa” diyerek bu toprakları kendi kültür hanelerine yazarken, biz Larende’nin, Pınarkaya’nın ruhunu dünyaya anlatmakta geç kalıyoruz. Bir yerin ismi değiştiğinde, o yerin ruhundan da bir parçanın koparıldığını unutuyoruz. Eğer biz kendi dilimizle, Türkçemizin o köklü ve zengin ifade gücüyle bu mekanları dijital dünyaya ve geleceğe nakşetmezsek, tarih başkalarının yazdığı bir kurguya dönüşür. Karaman’ın her bir karışı, yabancı kaşiflerin raporlarından önce bizim kendi kalemimizle, kendi kayıtlarımızla mühürlenmelidir. Sahada ter döken yerel araştırmacılarımız, odalarında oturanlardan daha gür sesle konuşmalı, köylümüzle ve taşımızla dertleşmelidir.

Büyük Uykudan Uyanma Vakti

Mağaradaki o gençler, tam üç yüz dokuz yıl süren ilahi uykudan uyandıklarında birbirlerine “Ne kadar kaldık?” diye sormuşlardı. Şimdi aynı can yakıcı soruyu biz Karamanlılar olarak kendimize sormalıyız: Biz bu ihmal uykusunda ne kadar kaldık? Polonyalı bir diplomatın “buldum” dediği o antik şehir, aslında bizim namusumuz, bizim tarihî kimliğimizdir. Artık toprağın sadakatine ve tarihin emanetine yakışır bir şekilde uyanma vaktidir. Çünkü sözün adaleti, toprağın üstündekini tanımakla, altındakini ise ruhuyla yaşatmakla başlar. Kendi hikayemizi başkalarının ağzından dinlememek için, hafızamıza ve dilimize sımsıkı sarılmalıyız.