Abdurahman Yazıcı
Türkiye iş dünyasında kartlar yeniden dağıtılıyor. Artık sadece CV’nizdeki başarılar veya referanslarınız yeterli değil; şirketler kanınızda ne olduğunu da bilmek istiyor. Sokaktaki uyuşturucuyla mücadele operasyonları, sessiz sedasız kurumsal plazalara sıçradı. Daha önce sadece ‘yüksek riskli’ görülen iş kollarında uygulanan bağımlılık yapıcı madde tarama testleri, artık beyaz yakalıdan mavi yakalıya kadar herkes için standart bir işe alım kriteri haline geldi. Bu bir tercih değil, sistemik bir temizlik operasyonudur.
Kritik Sektörlerde Tavizsiz Denetim ve 7 Kat Artış
Rakamlar yalan söylemez. Laboratuvarlardan gelen veriler korkutucu bir gerçeği işaret ediyor: Madde tarama testlerine olan talep son aylarda tam 7 kat arttı. Sadece İstanbul’da her gün ortalama 20 bin aday, bir işe girebilmek için numune veriyor. ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi savunma sanayi devleri bu konuda en sert duruşu sergileyenler arasında. Kamu güvenliğini doğrudan ilgilendiren bu kurumlarda, dikkatsizliğin bedeli çok ağır olduğu için denetimler artık rutin birer formalite olmaktan çıktı. Havacılık, enerji ve yazılım sektörleri de bu sert denetim dalgasının en ön saflarında yer alıyor.
İnsan kaynakları departmanları artık sadece profesyonel yetkinliğe değil, biyolojik güvenilirliğe odaklanıyor. Bir yazılımcının kod yazarken veya bir operatörün ağır iş makinesi kullanırken madde etkisi altında olması, şirketler için sadece bir performans sorunu değil, devasa bir hukuki ve operasyonel risk anlamına geliyor. Bu yüzden laboratuvarlar artık mobil ekiplerle şirket kapılarına kadar gidip toplu numune topluyor. Tek bir testin maliyeti 2.200 TL bandında seyretse de, kurumsal itibarın yanında bu rakam şirketler için devede kulak kalıyor.
Sosyal Tasfiye mi Yoksa İş Güvenliği mi?
Peki, bu durum neyin habercisi? Uzmanlara göre Türkiye, küresel devlerin yıllardır uyguladığı ‘sıfır tolerans’ politikasına tam entegrasyon sağlıyor. Amazon ve Google gibi dünya devlerinin izinden giden yerli firmalar, iş kazalarını minimize etmek ve üretim sürekliliğini garanti altına almak için bu yöntemi ‘stratejik bir silah’ olarak kullanıyor. Ancak bu durum, madde kullanımı tespit edilen bireylerin istihdam piyasasının tamamen dışına itilmesi gibi sert bir toplumsal sonucu da beraberinde getirebilir.
Önümüzdeki dönemde bu testlerin kapsamının daha da genişleyeceği ve yasal çerçevenin tüm sektörleri kapsayacak şekilde netleşeceği öngörülüyor. Şirketler artık sadece finansal risklerini değil, çalışan profilinden kaynaklanan biyolojik risklerini de yönetiyor. Kısacası; iş dünyasında artık ‘özel hayat’ ve ‘iş performansı’ arasındaki çizgi hiç olmadığı kadar incelmiş durumda. Bu yeni düzene ayak uyduramayanlar, profesyonel hayatın dışına itilme riskiyle karşı karşıya kalacak.
