Beklentiler Boşa Çıkıyor: Yatırımcı Güveni Sarsıldı
Geçtiğimiz günlerde Resmi Gazete’de yayımlanan bir yönetmelik değişikliği, ülke ekonomisinin can damarı olan enerji sektöründe önemli bir belirsizliğe yol açtı. Özellikle kendi enerjisini üretmek amacıyla güneş enerjisi santrallerine (GES) yatırım yapan binlerce işletme ve vatandaşımız için adeta soğuk duş etkisi yaratan bu karar, aylık mahsuplaşma sisteminin saatlik esasa çekilmesiyle birlikte, şimdiye kadar yapılan milyonlarca liralık yatırımı ve geleceğe dair planları derinden etkileyecek gibi görünüyor. Eğitim ve iş dünyasında zaten zorlu sınavlar veren ailelerimizin, bu tür ani kural değişiklikleriyle karşılaşması, yarınlara dair umutlarını daha da zayıflatıyor. Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram’ın da tepki gösterdiği gibi, bu durum sadece enerji maliyetlerini değil, aynı zamanda devletimize olan güveni ve yatırım ortamını da olumsuz yönde etkileme potansiyeli taşıyor.
Güneş Enerjisinin Yükselişi ve Verilen Sözler
Ülkemiz, enerji bağımlılığını azaltma ve çevreci üretim modeline geçiş hedefleri doğrultusunda yıllardır güneş enerjisi yatırımlarını teşvik ediyordu. Çiftçilerimizden sanayicilerimize, küçük işletmelerden büyük fabrikalara kadar geniş bir yelpazede, çatısına GES kuran, kendi enerjisini üreten herkes bu yolda önemli adımlar attı. Mevcut mevzuat, üretilen elektriğin tüketilenle aylık bazda mahsuplaşmasına olanak tanıyor, yani gündüz güneşten fazladan üretilen enerji, akşam veya gece tüketilen elektriği dengeliyordu. Bu sistem, yatırımcıya öngörülebilirlik sunuyor, maliyet avantajı sağlıyor ve yatırım geri dönüş sürelerini makul hale getiriyordu. Kendi elektriğini üretmek, hem milli ekonomiye katkı sağlamak hem de işletme giderlerini düşürerek rekabet gücünü artırmak anlamına geliyordu. Pek çok aile, işletmesini ayakta tutabilmek, istihdamı sürdürebilmek adına bu umut verici alana kaynak aktardı.
Saatlik Mahsuplaşmanın Ağır Yükü ve Gündüz Üret Gece Tüket Devrinin Sonu
Yeni düzenlemeyle birlikte “gündüz üret, gece kullan” dönemi fiilen sona eriyor. Artık işletmeler, gündüz saatlerinde ürettikleri fazla elektriği, gece saatlerindeki tüketimleriyle aynı kolaylıkta dengeleyemeyecek. Bu, özellikle enerji yoğun üretim yapan veya mesai saatleri dışında da tüketime sahip olan işletmeler için ciddi bir maliyet artışı anlamına geliyor. Fazla üretilen elektrik bir bedel karşılığı şebekeye verilecek, gece tüketilen elektrik ise başka bir bedel karşılığı şebekeden alınacak. Bu durum, elektrik faturalarını adeta ikiye katlayarak, zaten zor günler geçiren üreticilerimizin omuzlarına yeni ve ağır bir yük bindirecek. Birçok işletme, bu değişiklik öncesinde yaptığı fizibilite çalışmalarıyla yatırım kararı almışken, şimdi oyunun ortasında kuralların değişmesiyle adeta başa dönmek zorunda kalacak. Bu belirsizlik, yatırım yapmayı düşünen diğer girişimcileri de caydıracak, ülkemizin enerji dönüşüm sürecine ket vuracaktır.
Yatırım Ortamına Darbe ve Gelecek Kaygıları
Enerji gibi stratejik bir alanda, daha önce verilmiş sözlere ve oluşturulmuş bir beklentiye rağmen yapılan bu ani değişiklikler, genel yatırım ortamına duyulan güveni temelden sarsıyor. Bir ülkenin ekonomik kalkınması için öngörülebilirlik ve hukuki istikrar elzemdir. Mevzuata güvenerek büyük sermayelerle yola çıkan yatırımcıların mağdur edilmesi, yeni yatırımların önünü kesmekle kalmıyor, aynı zamanda mevcut işlerin sürdürülebilirliğini de tehlikeye atıyor. Tarım ve sanayi sektörlerindeki maliyet artışları, nihayetinde vatandaşlarımızın sofrasına, cebine yansıyacak; ürün ve hizmet fiyatlarında artışlara yol açabilecektir. Bu da zaten zorlu ekonomik koşullarda yaşam mücadelesi veren ailelerimizin gelecek kaygılarını körükleyecektir. Yetkililerin bu kararı yeniden gözden geçirmesi, aylık mahsuplaşma uygulamasının eski haline döndürülmesi veya en azından geçiş süreci için makul çözümler sunulması, hem mağduriyetleri gidermek hem de ülke ekonomisinin genel sağlığı için büyük bir gereklilik taşımaktadır.
