Zeynep Karasu
Yastık Altından Bankaya: Anadolu’nun Döviz Tercihi
Türkiye’nin finansal röntgeni çekildi ve ortaya çıkan tablo, paranın rotasının sandığımızdan çok farklı olduğunu gösteriyor. 2026 yılının ilk çeyreğine dair BDDK verileri, vatandaşın güvenli liman arayışının hala döviz odaklı seyrettiğini kanıtlıyor. Toplam mevduatın 24 trilyon lirayı aştığı bir ortamda, paranın yüzde 43’ünün yabancı para birimlerinde tutulması, sadece bir rakam değil, toplumsal bir refleksin dışavurumu. Bu durum, ekonomik belirsizliklere karşı Anadolu insanının kalkan olarak hala dolar ve euroyu gördüğünü gösteriyor.
Orta Anadolu’nun Dolar Kuşağı: Aksaray ve Nevşehir Zirvede
Şaşırtıcı olan ise İstanbul veya Ankara gibi finans merkezlerinin değil, Anadolu’nun kalbindeki şehirlerin dövize olan sarsılmaz bağlılığı. Aksaray ve Nevşehir, yüzde 60’ı aşan döviz oranlarıyla adeta birer ‘kur kalesi’ haline gelmiş durumda. Karaman ise yüzde 57 ile onları hemen ensesinden takip ediyor. Peki, neden bu iller? Bu durumun arkasında sadece gurbetçi etkisi yok; aynı zamanda yerel yatırımcının tarım ve ticaretten elde ettiği kazancı koruma içgüdüsü yatıyor. Bu bölgelerde sermaye, riskten kaçmak için geleneksel yöntemlere sarılmaya devam ediyor.
Büyükşehirlerde TL Daha mı Güçlü?
Listenin öteki ucuna baktığımızda ilginç bir tezatla karşılaşıyoruz. Türkiye’nin ekonomi motoru olan İstanbul ve başkent Ankara, döviz payı açısından listenin son sıralarında. Ankara’da dövizin payı yüzde 33 seviyelerinde kalırken, İstanbul yüzde 41 ile Türkiye ortalamasına yakın bir seyir izliyor. Bu durum, metropollerdeki paranın sadece mevduatta değil, borsa, gayrimenkul veya farklı yatırım araçlarında daha aktif döndüğünü gösteriyor. Ardahan ise yüzde 29 ile TL’ye en çok sadık kalan il olarak dikkat çekiyor. Ancak bu düşük oranlar, TL’ye olan güvenden mi yoksa sermaye yetersizliğinden mi kaynaklanıyor sorusu, stratejik bir analiz konusu olarak karşımıza çıkıyor.
Vatandaşı Ne Bekliyor? Stratejik Bir Okuma
Bu veriler bize şunu söylüyor: Anadolu insanı hala ‘elde tutulan’ ve ‘değerini koruyan’ enstrümana güveniyor. Ancak döviz ağırlıklı bu yapı, kurdaki dalgalanmaların yerel refah üzerindeki etkisini de maksimize ediyor. Eğer bu şehirlerde yaşıyorsanız, yerel ekonominin nabzı bizzat küresel piyasalardaki değişimlere endeksli demektir. Önümüzdeki dönemde TL bazlı yatırım teşviklerinin ve kur korumalı enstrümanların bu şehirlerde ne kadar karşılık bulacağı, Türkiye’nin makro-ekonomik dengesi için kritik bir sınav olacak. Paranın bu denli dövize endekslendiği illerde, tüketim alışkanlıklarından konut fiyatlarına kadar her şey küresel piyasaların gölgesinde kalmaya devam edecek. Gelecek projeksiyonları, bu ‘döviz kuşaklarının’ kırılmadığı sürece bölgesel kalkınma farklarının kur hareketlerine karşı son derece hassas kalacağını gösteriyor.
