Barış Kocabaş
İstanbul’un kalbindeki en önemli kültürel miraslarımızdan, adeta bir zaman tüneli olan Yerebatan Sarnıcı, herkesi şaşkına çeviren bir mülkiyet devriyle gündemde. Son bin günde tam 10 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırlayan, şehrin en gözde noktalarından biri olan bu eşsiz yapı, bir sabah ansızın el değiştirdi. “Peki bu durum beni nasıl etkiler?” diye mi soruyorsunuz? Çok basit: Cebinizden çıkacak para, mirasımıza erişimimiz ve şehrimizin geleceği bu kararın gölgesinde kalabilir.
Yerebatan Sarnıcı: Bir Tarih, Bir Ekonomi
Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından yaptırılan bu devasa su sarnıcı, bin yılı aşkın süredir ayakta kalmayı başarmış, İstanbul’un en büyüleyici yapılarından. İçindeki Medusa başları ve benzersiz atmosferiyle sadece bir tarihi eser değil, aynı zamanda şehrin turizm ekonomisine can veren lokomotiflerden biri. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), geçtiğimiz yıllarda buraya milyonlarca liralık dev bir yatırım yaparak kapsamlı bir restorasyon ve deprem güçlendirme çalışması tamamladı. Temmuz 2022’de yeniden kapılarını açtığında, Sarnıç eskisinden çok daha ihtişamlı ve güvenliydi. Bu sayede dünya çapında ününü pekiştirdi, şehir dışından ve yurt dışından gelen milyonlarca insanın İstanbul’a gelme sebebi oldu. Unutmayın, turizm gelirleri şehrin bütçesine, dolayısıyla sizin yaşadığınız mahallelere sunulan hizmetlere doğrudan katkı demektir.
Tapuda Beklenmedik Değişim: İBB Şaşkın
Tam da bu parlak tablo ortasında, 1 Nisan 2026 tarihinde İBB’ye büyük bir sürpriz yaşatıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamaya göre, Yerebatan Sarnıcı’nın mülkiyeti, “5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun ilgili hükümleri” gerekçe gösterilerek Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki vakıflar adına tescil edildi. İBB, bu karardan haberdar olmadığını, süreçle ilgili kendilerine hiçbir resmi tebligat veya idari bildirimde bulunulmadığını belirtti. Tapu kayıtlarını incelediklerinde öğrendiklerini ifade eden İBB yetkilileri, Ayasofya-i Kebir, Kılıç Ali Paşa, Hacı Beşir Ağa gibi tarihi vakıflar adına devir işleminin gerçekleştiğini gördü. Bu durum, kamu malı olarak bilinen ve milyonlarca liralık yatırımla restore edilen bir yapının, bir anda el değiştirmesinin hukuki ve idari süreçlerine dair ciddi soruları beraberinde getiriyor.
Cebimize ve Kültürel Mirasımıza Etkileri Neler Olacak?
Şimdi gelelim asıl meseleye: Bu devir işlemi bizi nasıl etkileyecek? Öncelikle, Yerebatan Sarnıcı’nın giriş ücretleri ne olacak? İBB’nin uyguladığı tarife Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından korunacak mı, yoksa yeni bir fiyat politikası mı benimsenecek? Bir düşünün, turistler için zaten belli bir maliyet olan bu ziyaret, yeni bir zamla karşılaşırsa şehrin turizm cazibesi düşebilir. Bu da dolaylı yoldan esnaftan taksiciye kadar herkesi etkiler. İkinci olarak, İBB’nin büyük bir titizlikle yürüttüğü bakım ve onarım çalışmalarının geleceği belirsizleşti. Sarnıcın muazzam tarihi dokusunun korunması, düzenli bakım gerektiriyor. Yeni yönetim bu görevi aynı hassasiyetle sürdürecek mi? Bu, sadece bir bina değil, yüzlerce yıldır ayakta duran, ecdadımızın bize bıraktığı bir miras. Üçüncü ve belki de en önemli konu, bu devrin bir emsal teşkil edip etmeyeceği. İstanbul’daki veya diğer şehirlerdeki başka belediye mülkiyetindeki tarihi yapılar da benzer bir kaderle karşılaşabilir mi? Bu durum, belediyelerin halka ait varlıkları koruma ve geliştirme kapasitesini doğrudan etkiler. İBB’nin yargı yoluna gidecek olması, sürecin uzun soluklu bir hukuki mücadeleye dönüşeceğinin işareti. Bu mücadele sürerken Yerebatan Sarnıcı’nın geleceği, hem bizim için bir kültürel hazine hem de şehrimizin ekonomik motoru olarak belirsizlik içinde kalacak. Gözümüz bu davanın üzerinde olmalı, çünkü konu sadece bir sarnıç değil, hepimizin ortak malı olan tarihi varlıkların yönetimi ve geleceği.
