Abdurahman Yazıcı
Geleneksel Kurallar ve Modern İtirazlar
Şırnak’ın Uludere ilçesinde son günlerde en çok konuşulan konu, bazı aşiretlerin bir araya gelerek aldığı ‘ekonomik düğün’ kararları oldu. Düğünlerdeki takı ve masraf yükünü azaltarak gençlerin yuva kurmasını kolaylaştırmayı amaçlayan bu protokol, aslında bölge halkı tarafından genel olarak olumlu karşılanmıştı. Ancak kuralların arasına sızan ‘halayın başında kadınlar oynamayacaktır’ maddesi, sosyal medyada ve yerel halk arasında büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi. Bir yanda ekonomik zorunluluklar, diğer yanda ise kadının toplumdaki yeri üzerine dönen bu tartışma, Goyan aşiretinin düğünüyle bambaşka bir boyuta taşındı.
10 Bin Kişilik Düğünde Ezber Bozan Anlar
Gülyazı köyünde gerçekleşen ve binlerce kişinin katılımıyla devasa bir şölene dönüşen düğünde, alışılmışın dışında bir sahne yaşandı. Kararın altına imza atmayan Goyan aşiretinin ileri gelenlerinden Yahya Encu, oğlunun en mutlu gününde geleneksel ama bir o kadar da yenilikçi bir duruş sergiledi. Düğün öncesinde bölgenin saygın kadınlarına özel davetiyeler gönderilerek, onların halay sırasında en ön safta yer almaları bizzat talep edildi. Yaklaşık 10 bin davetlinin gözleri önünde, kadınlar halayın başına geçerek hem geleneği yaşattı hem de dayatılan yeni kısıtlamalara karşı sessiz ama güçlü bir protesto gerçekleştirdi.
‘Kadınlar Bizim Başımızın Tacıdır’
Düğün sahibi Yahya Encu’nun açıklamaları ise gecenin en çok paylaşılan sözleri oldu. Kadının toplumdaki yerinin vazgeçilmez olduğunu hatırlatan Encu, kadınların olmadığı bir toplumsal yapının eksik kalacağını vurguladı. ‘Kadınlar bizim başımızın tacıdır’ diyerek söze başlayan Encu, kadınların her zaman en önde ve hayatın merkezinde olması gerektiğini ifade etti. Bu sözler, sadece o meydanda değil, dijital dünyada da kısa sürede viral hale gelerek binlerce beğeni topladı. Gen Z internet kullanıcıları, bu duruşu ‘geleneklerin modernlikle harmanlandığı epik bir an’ olarak nitelendirdi.
Halay Başı Tartışması Neden Büyüdü?
Peki, bu kural neden bu kadar tepki çekti? Doğu ve Güneydoğu Anadolu kültüründe halay, sadece bir oyun değil; birlikteliğin, dayanışmanın ve aşiret bağlarının en somut göstergesidir. Kadının halay başı olması ise o ailedeki ve toplumdaki saygınlığının bir sembolü olarak kabul edilir. Bu hakkın kısıtlanmaya çalışılması, bölgedeki genç kuşak ve kadın hakları savunucuları tarafından kültürel bir geri adım olarak yorumlandı. Uludere’deki bu ‘halay başı’ çıkışı, ekonomik kriz dönemlerinde bile toplumsal değerlerden ve kadın haklarından ödün verilmemesi gerektiğinin canlı bir kanıtı olarak hafızalara kazındı. Şimdi gözler, bu tepkinin ardından diğer aşiretlerin kuralları esnetip esnetmeyeceğine çevrildi.
