Ceyhun Demirbaş
Kapıköy’den Yansıyan Jeopolitik Yankılar
Van’ın Kapıköy Sınır Kapısı, sadece coğrafi bir geçiş noktası değil, aynı zamanda iki kadim komşu ülkenin kültürel ve ekonomik etkileşiminin canlı bir aynasıdır. Ancak son dönemde bu ayna, Ortadoğu’daki gerilimin sert yansımalarıyla çatlamış durumda. Geçtiğimiz yıl Nevruz Bayramı’nda şenlenen, otelleri dolup taşan Van, bu yıl derin bir sessizliğe bürünmüş; rezervasyonlar iptal edilmiş, umutlar suya düşmüş durumda. Bu tablo, sadece bir şehrin turizm sektörünün değil, aynı zamanda küresel siyasetin yerel ekonomiler üzerindeki yıkıcı etkilerinin çarpıcı bir tezahürüdür.
Nevruz’dan İptallere: Beklentiler ve Gerçekler
Nevruz, İran halkı için sadece bir tatil değil, baharın müjdecisi, yenilenmenin ve buluşmanın sembolüdür. Yıllardır Van, bu özel dönemde İranlı komşularımızın uğrak noktası olmuş, şehir esnafı bu canlılıktan önemli ölçüde faydalanmıştır. Otel işletmecisi Yunus Yüksel’in ifadeleri, bu değişimin acı bir göstergesi: Geçen yıl 777 binden fazla turistle rekor kıran şehir, bu yıl bir milyon turist beklentisinin aksine, hayal kırıklığıyla yüzleşiyor. ABD ve İsrail eksenli gerilimin tırmanması, İran’daki yaşamları doğrudan etkilerken, bu etki, Kapıköy üzerinden Van ekonomisine bir şok dalgası olarak ulaşıyor. Otel doluluk oranlarının %5-10 gibi dramatik seviyelere gerilemesi, sektörün nefes alamadığının en somut kanıtı.
Onurlu Bir Halkın Dönüşü ve Ekonomik Sıkıntılar
Savaş ve gerilim dönemlerinde ulusal aidiyet duygusu daha da belirginleşir. Yunus Yüksel’in altını çizdiği gibi, İran halkının onurlu duruşu, dünyanın farklı yerlerinde yaşayan İranlıların ailelerinin yanında olmak ve ülkelerini savunmak için geri dönmelerine neden oluyor. Bu insani akış, ne yazık ki Van turizmine beklenen canlılığı getiremiyor; aksine, bir gecelik konaklamalarla sınırlı kalıyor. Dahası, Türk lirasının İran para birimi karşısında yaklaşık dört kat değer kazanması, İranlı turistlerin satın alma gücünü ciddi şekilde düşürüyor. Bu durum, sadece anlık bir kriz değil, uzun vadeli bir rekabet dezavantajı yaratıyor ve Van esnafının temel geçim kaynağını tehdit ediyor.
Van Ekonomisinde Kırılgan Dengeler ve Gelecek Kaygısı
Van, coğrafi konumu itibarıyla tarih boyunca bir ticaret ve geçiş merkezi olmuştur. Ancak son yıllarda özellikle İranlı turistlerin yoğun ilgisiyle şekillenen ekonomik yapısı, bu tür jeopolitik dalgalanmalara karşı oldukça kırılgan olduğunu gösterdi. Yüksel’in sözleri, kapanan otellerden, iş değiştiren işletmelere, ertelenen yatırımlardan giyim ve yiyecek sektörüne kadar geniş bir alana yayılan domino etkisini gözler önüne seriyor. Türk turist sayısının yetersizliği göz önüne alındığında, Van’ın ekonomik geleceği büyük ölçüde bölgesel istikrara ve dış politikadaki gelişmelere bağlı kalıyor. Bu durum, yerel ekonomilerin küresel arenadaki olaylara ne denli bağımlı olduğunun, sınırların ötesindeki gerilimlerin bile binlerce kilometre uzaktaki insanların yaşamlarını nasıl doğrudan etkileyebileceğinin düşündürücü bir kanıtıdır. Bölgedeki barış ve istikrarın sağlanması, sadece insanlık için değil, Van gibi sınır şehirlerinin ekonomik nefes alabilmesi için de hayati öneme sahiptir.
