Barış Kocabaş
Adana, Türkiye’nin güneyinde sağlık turizminin ve akademik buluşmaların kalbi olarak bilinen stratejik bir kentimizdir. Geçtiğimiz günlerde bu kadim şehir, tıp dünyasını yakından ilgilendiren kritik bir konferansa ev sahipliği yaptı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüsnü Pullukçu, Hepatit C virüsünün sinsi doğasını ve halk sağlığını tehdit eden boyutlarını verilerle gözler önüne serdi. Virüsün karaciğerde bıraktığı hasar, sadece bir tıbbi vaka değil, aynı zamanda 15-20 yıla yayılan sessiz bir tehlikenin habercisi olarak nitelendiriliyor.
Karaciğerin Sessiz Direnişi ve Kansere Giden Yol
Karaciğer, insan vücudunda mucizevi bir rejenerasyon yeteneğine sahip olan ve tıp literatüründe ‘metanetli’ olarak tanımlanan son derece dayanıklı bir organdır. Prof. Dr. Pullukçu’nun vurguladığı üzere, bu hayati organ %80 oranında hasar görene kadar hiçbir dışsal belirti vermeden fonksiyonlarını sürdürmeye devam edebiliyor. Ancak Hepatit C virüsü, vücuda girdikten sonraki 15 ila 20 yıllık süreçte karaciğeri sessizce tahrip ederek siroz ve karaciğer kanseri gibi hayati risk taşıyan hastalıklara zemin hazırlıyor. Özellikle 1994 yılı öncesinde yapılan kan nakilleri ve cerrahi işlemler, o dönemde tarama testlerinin henüz geliştirilmemiş olması nedeniyle bugün 55 yaş üstü nüfus için ciddi bir risk faktörü oluşturuyor.
Türkiye’de sağlık sisteminin teknolojik altyapısının güçlenmesiyle birlikte, günümüzde hastanelerde yapılan cerrahi işlemler son derece güvenli hale gelmiştir. Ancak geçmişten gelen bu ‘sessiz yük’, toplumun belli kesimlerinde hala varlığını sürdürmektedir. Türkiye’deki sağlık protokollerine göre, şüpheli vakalarda uygulanan ELİSA testleri ve ardından yapılan PCR doğrulamaları, virüsün varlığını kesin olarak ortaya koyan standart tıbbi süreçlerdir. Erken teşhis edilen vakalarda karaciğerin kendini yenileme kapasitesi, hayati tehlikenin önüne geçilmesinde en büyük yardımcıdır.
Güzellik Salonlarından Cezaevlerine: Risk Altındaki Gruplar
Günümüzde virüsün bulaşma yolları sadece hastane ortamlarıyla sınırlı kalmıyor; aksine günlük hayatın içinde pek çok temas noktası bulunuyor. Prof. Dr. Pullukçu, modern yaşamın bir parçası haline gelen dövme, piercing, manikür ve pedikür gibi estetik işlemlerin, sterilizasyon kurallarına uyulmayan ortamlarda yapıldığında birer hastalık kaynağına dönüştüğünü ifade ediyor. Türkiye genelinde son yıllarda artan denetimlere rağmen, ‘sağlıkçı’ adı altında yetkisiz kişilerin kapı kapı dolaşarak yaptığı işlemler büyük tehlike arz ediyor. Hepatit C vakalarının %75’inin kronikleştiği gerçeği, bu tür küçük ihmallerin ne kadar büyük bedeller ödetebileceğini bir kez daha kanıtlıyor.
Hukuki boyutta bakıldığında, Türkiye’de 1219 sayılı kanun kapsamında yetkisiz sağlık hizmeti sunmak ciddi hapis ve para cezası yaptırımlarına tabidir. Diploması olmayan kişilere cerrahi veya invaziv işlem yaptırmak, hem bireysel sağlığı hem de halk sağlığını geri dönülemez şekilde tehlikeye atmaktadır. Toplumda bu bilincin yerleşmesi ve kişisel bakım ürünlerinin (manikür setleri vb.) kişiye özel kullanılması, virüsün yayılım hızını kesmek adına en az tıbbi tedavi kadar değerlidir.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, dünyada pek çok gelişmiş ülkenin aksine, Hepatit C tedavisinde kullanılan ve maliyeti oldukça yüksek olan yeni nesil ilaçları Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) aracılığıyla tamamen ücretsiz olarak vatandaşlarına sunmaktadır. Yaklaşık 2 ay süren ve %100 iyileşme garantisi veren bu hap tedavileri, modern tıbbın en büyük zaferlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak bu imkândan faydalanmak ve kanser riskinden kurtulmak için en kritik adım teşhistir. Özellikle risk grubundaki bireylerin hayatlarında en az bir kez test yaptırması, hem kendi geleceklerini hem de toplumun genel sağlık güvenliğini koruma altına alacaktır.
