Yugoslavya’nın Dağılması ve Bosna Hersek’in Bağımsızlığı
Yugoslavya, 1986 ile 1992 yılları arasında yaşanan iç savaşların ardından parçalandı. Bu gelişmenin akabinde, 1992 yılında Aliya İzzetbegoviç önderliğinde gerçekleştirilen referandumla Bosna Hersek bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlık kararı Amerika Birleşik Devletleri, Batılı devletler ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınırken, Sırp güçleri bölgedeki Boşnak ve Hırvat nüfusu uzaklaştırmak amacıyla askeri harekata girişerek birçok Boşnak şehrini işgal etti.
Hollandalı BM Askerlerinin Savunmasız Bıraktığı Siviller
Sırp ordusunun Srebrenitsa kentini hedef alması üzerine yerel halk, bölgede görev yapan Hollandalı Birleşmiş Milletler askerlerinden koruma talep etti. Güvenli bölge ilanıyla birlikte daha önce silahlarını teslim etmiş olan Boşnaklar, kendilerini savunabilmek için bu silahların geri verilmesini istese de bu talepleri kabul edilmedi. Silahsız kalan siviller, Sırp saldırılarına karşı tamamen savunmasız bırakıldı.
Savaş Suçlusu Ratko Mladic ve Srebrenitsa’nın Düşüşü
Savaş suçlusu Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri, 11 Temmuz 1995 tarihinde Srebrenitsa’yı ele geçirdi. Hollandalı askerlerin kendilerine sığınan sivilleri Sırp güçlerine teslim etmesiyle insanlık tarihinin en karanlık dönemlerinden biri başladı. Sırp bayramı öncesinde şehri kendi milletine armağan ettiğini belirten Mladic, bölgedeki Müslüman halkı hedef alarak intikam çağrısı yaptı. Kentteki askerlik çağındaki tüm erkekler otobüslerle infaz alanlarına taşınırken, kadın, çocuk ve yaşlılar da dahil olmak üzere binlerce sivil katledildi.
Kurtuluş Arayışı: Ölüm Yolu ve Sürgün
İşgal sonrası sivillerin bir kısmı eski akümülatör fabrikasındaki BM kampına sığınırken, bir kısmı da güvenli bölgeye ulaşmak için ormanlık alana yöneldi. Halk arasında “ölüm yolu” olarak adlandırılan ormanlık güzergahta ilerleyen binlerce Boşnak, Sırp askerlerinin pusularında hayatını kaybetti. Fabrikaya sığınanlar ise kimlik tespiti gerekçesiyle ailelerinden ayrıştırılarak katledilecekleri alanlara sevk edildi. Beş gün süren katliam sürecinde en az 8 bin 372 Boşnak katledilerek toplu mezarlara gömüldü.
Mavi Kelebeklerin İzinde Toplu Mezarlar ve Adalet Süreci
Sırp güçleri tarafından gizlenen toplu mezarlar, bölgede yetişen Artemis çiçekleri ve bu çiçeklerle beslenen mavi kelebekler sayesinde tespit edildi. Kayıpları arama çalışmaları devam ederken, Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı 2007 yılında Srebrenitsa’da yaşananları “soykırım” olarak tescilledi. Sırp komutan Ratko Mladic müebbet hapse, eski lider Radovan Karadzic ise 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Farklı mahkemelerde görülen davalarda 45 Sırp sanığa toplam 699 yıl hapis cezası verildi.
Srebrenitsa Çiçeği ve Dayton Dizisi
Katliamın ve adalete olan inancın sembolü haline gelen Srebrenitsa Çiçeği, 11 yaprağıyla katliam gününü, beyaz rengiyle masumiyeti ve yeşil rengiyle umudu temsil ediyor. Bosna halkının yaşadığı bu tarihi trajedi, TRT’nin uluslararası dijital platformu Tabii’de yayınlanan “Dayton” adlı dizide Alija İzzetbegoviç’in ülkesini bir arada tutma mücadelesi ve soykırıma maruz kalan bir ailenin yaşam savaşı üzerinden aktarılıyor.
Kaynak: Trthaber
