Pusula Denizanası Marmara Denizi’nde Neden Çoğaldı?
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nden Akademisyen Prof. Dr. Mustafa Sarı, normalde Akdeniz ve Ege kökenli olan zehirli pusula denizanasının Marmara Denizi’nde hızla arttığını belirterek uyarılarda bulundu. Kirlilik, yükselen deniz suyu sıcaklığı ve aşırı avcılık gibi etkenlerin Marmara’yı bu canlılar için uygun bir yaşam alanına dönüştürdüğünü vurgulayan Sarı, temas halinde yapılması gereken adımları paylaştı.
Atlantik ile doğrudan bağlantısı olan pusula denizanası, Marmara Denizi’nde ilk kez 2000’li yılların başında görüldü. Gemilerin balast sularıyla bölgeye ulaştığı tahmin edilen bu türün hızla çoğalması, Marmara ekosistemindeki bozulmalara dayanıyor. Prof. Dr. Mustafa Sarı, denizdeki büyük yırtıcı balıkların avlanması sebebiyle denizanasının doğal düşmanlarının azaldığını ifade etti.
Denizanası popülasyonunun artışında kirlilik ve iklim değişikliği de büyük rol oynuyor. Kirlilik nedeniyle sudaki azot ve fosfor oranının yükselmesi, denizanasının temel besini olan fitoplankton ve zooplankton miktarını artırdı. Küresel ısınma sebebiyle deniz suyu sıcaklıklarının da yükselmesi, türün üremesi için uygun ortamı hazırladı.
Zehirli Temas Halinde Ne Yapılmalı?
Pusula denizanasının oldukça zehirli bir tür olduğunu belirten Prof. Dr. Sarı, canlının renkli dokunaçlarında mikroskobik zehir kapsülleri bulunduğunu açıkladı. Bu kapsüller deriyle temas ettiği anda kaşıntı, yanma, ağrı ve kızarıklığa yol açıyor. Canlı ölmüş ya da kıyıya vurmuş olsa dahi zehir hücrelerinin aktif kalmaya devam ettiği bildirildi.
Temas durumunda kesinlikle tatlı su kullanılmaması gerektiği vurgulandı. Tatlı su uygulamak veya temas bölgesini ovuşturmak, zehirli kapsüllerin patlayarak zehrin daha fazla yayılmasına neden oluyor. Alkol ya da kolonya sürmek de acıyı artırıyor. İlk yardım olarak bölgenin önce deniz suyuyla yıkanması, ardından cımbızla veya kredi kartı gibi sert plastik bir cisimle kapsüllerin bastırılmadan nazikçe kazınması öneriliyor. Sirke ve amonyak uygulaması da zehrin etkisini hafifletebiliyor. Solunum güçlüğü veya şiddetli alerjik reaksiyonlarda ise acilen bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Balık Popülasyonu ve Balıkçılık Tehlikede
Pusula denizanalarının artışı, Marmara Denizi’ndeki yerli balık türlerinin geleceğini de doğrudan etkiliyor. Planktonlarla beslenen bu canlılar, üreme dönemindeki balıkların serbest suda bulunan yumurta ve larvalarını tüketerek balıkların üreme başarısını düşürüyor. Ekosistemdeki bu dengesizlik, zincirleme bir reaksiyonla balık popülasyonunun azalmasına yol açıyor.
Marmara’da sadece pusula denizanasının değil, ay denizanası olarak bilinen şeffaf türlerin de yoğunlaştığı belirtildi. Bu yoğun artış, hamsi, istavrit ve sardalya avcılığı yapan balıkçıların gırgır ağlarının dolmasına ve çekilemez hale gelmesine sebob oluyor. Prof. Dr. Sarı, bu ekolojik tehditlerle mücadele etmek için kirliliğin durdurulması, yırtıcı balık avcılığının azaltılması ve Marmara Denizi ile olan ilişkilerin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.
Kaynak: Hürriyet
