Altı Aylık Bütçede Faiz Ödemeleri Sosyal Güvenliği Katladı
Ocak-Haziran 2026 dönemini kapsayan ilk altı ayda merkezi yönetim bütçesinden yapılan toplam harcama 8 trilyon 730 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu harcamalar içinde en büyük tek kalemi yaklaşık 1 trilyon 480 milyar lira ile faiz ve Hazine yükümlülükleri ödemeleri oluşturdu. Aynı dönemde sosyal güvenlik programı için bütçeden ayrılan kaynak ise 723 milyar lirada kaldı. Böylece faize ödenen miktar, sosyal güvenliğe ayrılan bütçenin iki katından fazlasını buldu.
Seçilen bütçe programları incelendiğinde; sağlık, sosyal güvenlik ve sosyal yardımları kapsayan toplam harcamalar 1,7 trilyon lirada kalırken, faiz ve güvenlik harcamalarının toplamı 2,5 trilyon liraya yaklaştı. İnsan hakları programına ise bütçenin sadece yüz binde beşi oranında, yani 410 milyon liralık bir kaynak ayrıldı.
Sosyal Güvenliğin Bütçedeki Payı Beş Yılda Nasıl Eridi?
2021 yılından bu yana bütçe harcamalarındaki eğilim, faizin payının artıp sosyal güvenliğin payının azaldığını gösteriyor. 2021 yılında bütçe harcamaları içinde faizin payı yüzde 11,3, sosyal güvenliğin payı ise yüzde 12 seviyesindeydi. 2025 yılına gelindiğinde faizin payı yüzde 14’e çıkarken, sosyal güvenliğin payı yüzde 10,5’e geriledi. 2026’nın ilk yarısında ise aradaki makas daha da açılarak faizin payı yüzde 16,8’e yükseldi, sosyal güvenliğin payı ise yüzde 8,3’e düştü. Bu verilerle faiz ödemelerinin sosyal güvenliğe oranı 2,02 katına ulaştı.
Emekli Sayısı Artarken Kişi Başına Düşen Pay Azalıyor
2021 yılında 12,8 milyon olan emekli dosya sayısı, 2026 yılında yüzde 27 artış göstererek 16,3 milyona yükseldi. Ancak aynı dönemde sosyal güvenliğin bütçe içindeki payı yüzde 31 oranında azaldı. Bu durum, emekli başına düşen bütçe payının 2021 yılına göre yaklaşık yüzde 45 oranında gerilemesiyle sonuçlandı.
Yapılan hesaplamalara göre, sosyal güvenliğin bütçe içindeki payı 2021 yılındaki yüzde 12 seviyesinde korunsaydı, 2026’nın ilk yarısında bu programa ayrılacak tutar 1 trilyon 48 milyar lira olacaktı. Emekli sayısındaki yüzde 27’lik artış da dikkate alınarak emekli başına düşen kaynak miktarı 2021 düzeyinde tutulmak istenseydi, bütçe payının yüzde 15,2 olması gerekecekti. Bu durumda sosyal güvenliğe ayrılması gereken 1 trilyon 330 milyar lira ile gerçekleşen 723 milyar lira arasındaki 607 milyar liralık fark, en düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira yerine 29 bin ile 30 bin lira bandında olmasını sağlayabilirdi.
Emekli Aylıklarında Dibe Doğru Eşitlenme Yaşanıyor
Temmuz 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığı yüzde 17,76 artışla 23 bin 552 liraya yükselirken, ortalama emekli aylığı ise 27 bin 100 lira oldu. 2019 yılında en düşük emekli aylığı 1.000 TL, ortalama emekli aylığı ise 1.917 TL seviyesindeydi ve aradaki fark yüzde 92’ydi. 2026 yılına gelindiğinde ise bu fark yüzde 15’e kadar geriledi. En düşük aylık yedi yılda 24 katına çıkarken, ortalama aylık 14 kat artış gösterdi. Bu durum, emeklilerin büyük kısmının en düşük aylık sınırında eşitlenmesine yol açtı.
Kaynak: Birgun
