Abdurahman Yazıcı
Artık Mızrak Çuvala Sığmıyor: Marketlerde Büyük Vurgun
Mutfaktaki yangın artık bir felakete dönüştü ve bu talanın sorumluları tek tek deşifre ediliyor. Vatandaşın sofrasına giren her lokmaya göz diken, üç kuruşluk ürünü beş katı fiyata satan fırsatçıların maskesi bir kez daha düştü. Ticaret Bakanlığı ekiplerinin Ankara, İzmir ve Antalya’da gerçekleştirdiği denetimler, zincir marketlerin nasıl bir kar hırsıyla hareket ettiğini tüm çıplaklığıyla ortaya koydu. Halden çıkan ürünün etikete yansıyana kadar geçirdiği o karanlık dönüşüm, bu kentte yaşamanın neden her geçen gün daha imkansız hale geldiğinin en acı kanıtı haline geldi.
Ankara’da 42 Liralık Biber Nasıl 250 Lira Oldu?
Başkent Ankara’da yapılan incelemeler, vicdanları sızlatan cinsten. Ticaret İl Müdürlüğü ekiplerinin 6 ve 7 Nisan tarihlerinde market raflarında yaptığı tespitler, bir soygun düzenini işaret ediyor. Çarliston biberin market tarafından 42 liradan satın alınıp, tüketiciye 249,67 liradan sunulması hangi ticaret ahlakına sığar? Sadece biber de değil; 15 liraya alınan pancar 79,95 liraya, 5 liraya alınan maydanoz ise 19,95 liraya satılıyor. Ankara’daki 13 farklı zincir markete ait tam 94 şubede benzer manzaralarla karşılaşıldı. Zencefil 53 liradan alınıp 196 liraya, salkım domates ise 50 liradan alınıp 149 liraya kadar fırlatılmış durumda. Bu rakamlar, aradaki nakliye ve işçilik masraflarıyla açıklanabilecek bir durum değil, bu doğrudan vatandaşın cebine el uzatmaktır.
İzmir’de Patates ve Biberde Rekor Kar Oranları
Ege’nin incisi İzmir’de de durum farklı değil. Hatta bazı ürünlerdeki kar marjları insaf sınırlarını çoktan aşmış. Ödemiş’teki halden 5 liraya çıkan patatesin İzmir’deki market rafında 28,99 liraya satılması, üreticinin emeğinin nasıl sömürüldüğünü gösteriyor. Ancak asıl şok sivri biberde yaşanıyor. Antalya Serik’ten 50 liraya alınan sivri biber, İzmirli tüketiciye tam 389,95 liradan sunuluyor. Yanlış okumadınız; alış fiyatının neredeyse sekiz katı bir satış bedeli söz konusu! Limon 18 liradan alınıp 129 liraya, İran’dan ithal edilen ayva ise 30 liradan alınıp 225 liraya vatandaşa dayatılıyor. Yerel ve zincir marketlerin bu insafsız tutumu, denetimlerin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Antalya’da Üretici ile Raf Arasındaki Uçurum
Tarımın kalbi Antalya’da bile durumun vahameti değişmiyor. Komisyoncudan 15 liraya alınan lahana, aynı şehirdeki markette 38 liraya; 160 liraya alınan taze fasulye ise 300 liraya satılıyor. Biberin serüveni ise tam bir ibret vesikası: Üreticiden 17 liraya çıkan biber, hal içi ve hal dışı tüccarlar arasında el değiştirerek en son 174 liradan markete giriyor ve vatandaşa 199 liradan satılıyor. Bu tedarik zincirindeki her halka, vatandaşın yükünü biraz daha ağırlaştırıyor. Ticaret Bakanlığı, tespit edilen tüm bu fahiş fiyat artışlarını Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na sevk etti. Ancak bu idari yaptırımların ötesinde, bu düzene kalıcı bir neşter vurulması şart. Vatandaş artık etiketlere bakmaya korkarken, birilerinin bu sistem üzerinden devasa karlar elde etmesi kabul edilemez.
