Paris Zirvesi ve Adnan Menderes’in Temasları
Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Türkiye’nin NATO’ya üye olduğu ilk yıllara ve Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik ile askeri adımlarına ışık tutan tarihi film arşivini kamuoyunun erişimine açtı. 1952-1959 yılları arasındaki dönemi kapsayan arşiv, Türkiye’nin ittifak içindeki siyasi, diplomatik ve askeri faaliyetlerini belgeleyen çok sayıda nadide kaydı barındırıyor.
NATO’ya Giriş ve İlk Askeri Tatbikatlar
Yayımlanan tarihi belgeler arasında, dönemin Başbakanı Adnan Menderes’in 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Paris’te düzenlenen NATO Hükümet Başkanları Toplantısı’na katılımı öne çıkıyor. Sovyetler Birliği’nin askeri ve teknolojik kapasitesinin artışına karşı alınacak tedbirlerin, ittifakın caydırıcılık gücünün ve müttefikler arası siyasi iş birliğinin ele alındığı bu kritik zirvede Menderes’e, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu eşlik etti. Görüntülerde Menderes’in NATO liderleriyle temasları, Fransa Başbakanı Félix Gaillard ile yaptığı görüşme ve NATO Karargahı ziyareti yer alıyor.
Türk-Yunan Askeri İş Birliği ve Fahri Korutürk’ün Görüntüleri
Arşivde yer alan bir diğer önemli kayıt ise Türkiye’nin ittifaka katıldığı 1952 yılına ait. Atlantik Konseyi Toplantısı’nın ardından Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü’nün yaptığı değerlendirme konuşması, Türkiye’nin uluslararası arenadaki ilk temsiliyet dönemini belgeliyor. Ayrıca, 1953 yılında Güneydoğu Avrupa’da Türkiye, Yunanistan ve İtalya’nın katılımıyla gerçekleştirilen ve Türkiye’nin ilk müşterek askeri faaliyetlerinden biri olan NATO manevralarına ilişkin görüntüler de arşivde yer buluyor.
Üyelik sonrasında Türk ve Yunan deniz kuvvetleri komutanlarının gerçekleştirdiği karşılıklı resmi ziyaretler, ortak tatbikat hazırlıkları ve askeri koordinasyon çalışmaları da kayıtlarda yer alıyor. NATO Enformasyon Servisi tarafından hazırlanan, hava sahası yönetimi ve uçuş güvenliğini konu alan “NATO Göklerde” filmi ile 1959 yılındaki NATO’nun 10. kuruluş yıl dönümü törenine katılan Koramiral Fahri Korutürk’ün ilk kez yayımlanan görüntüleri, araştırmacılar ve tarih meraklıları için erişime sunuldu.
Kaynak: Hürriyet
