Nuran Kocadağ
Doğa, modern insanın unuttuğu o kadim ritmini bazen en sert, bazen de en görkemli haliyle hatırlatır. Anadolu’nun kalbinde, toprağa can veren Kızılırmak Nehri, son günlerde sadece bir su kütlesi değil, doğanın uyanışının ve kontrol edilemez gücünün bir sembolü olarak karşımıza çıkıyor. Sivas’ın yüksek kesimlerinde biriken karların ani ısınmayla erimesi ve buna eklenen sağanak yağışlar, nehrin debisini son yılların en yüksek seviyesine ulaştırdı. Bu durum, insan eliyle inşa edilen yolların ve sınırların, tabiatın kendi çizdiği rotalar karşısında ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Tabiatın Kadim Hafızası: Kızılırmak Neden Taştı?
Coğrafya bir kaderdir ancak bu kaderi belirleyen temel unsur iklimin döngüsüdür. Sivas genelinde etkili olan yoğun yağışlar, kar erimesi ile birleşince derelerin ve ırmakların yataklarına sığamaz hale gelmesine neden oldu. Özellikle Şarkışla ilçesine bağlı Sarıkaya köyü güzergahında Kızılırmak, yatağından taşarak adeta çevresindeki coğrafyayı yeniden şekillendirdi. Yaklaşık 10 gündür ulaşıma kapalı olan köy yolu ve sular altında kalan tarım arazileri, bölge halkı için hem bir mahrumiyet hem de şaşkınlık verici bir manzara oluşturuyor. Uzmanlar, bu tür doğa olaylarının periyodik döngüler olduğunu belirtse de, 13 yıl aradan sonra gelen bu büyüklükteki bir taşkın, ekolojik dengenin kendi içindeki devinimini simgeliyor.
Bu taşkın sadece teknik bir veri ya da bir ulaşım sorunu değil; aynı zamanda sosyolojik bir gözlem alanı sunuyor. Yıllardır kurumaya yüz tutan veya cılız akan nehir yataklarının böylesine dolup taşması, bölge insanının belleğindeki doğa algısını tazeliyor. Suların tarım arazilerini işgal etmesi ekonomik bir kayıp gibi görünse de, nehrin taşıdığı alüvyonların toprağa katacağı bereket, uzun vadede doğanın bir lütfu olarak yorumlanabilir. Ancak kısa vadede, ulaşım aksaması ve günlük hayatın sekteye uğraması, kırsal yaşamın bu tür doğa olaylarına karşı daha dirençli hale getirilmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıyor.
Bir Yolun Kapanışı ve İnsanın Hayret Makamı
Şarkışla’da yarım asırdır yaşayan Alparslan Özmen’in ifadeleri, aslında toplumsal bir tanıklığın özeti niteliğinde. Özmen, tam 13 yıldır Kızılırmak’ın bu denli heybetli aktığına şahit olmadığını dile getirirken, bu durumu bir korku öğesinden ziyade bir hayranlık nesnesi olarak tanımlıyor. İnsanoğlu, kontrol edemediği büyüklükteki yapılar karşısında estetik bir haz duyar; buna felsefede ‘yüce’ duygusu denir. Yolun kapalı olmasına rağmen nehrin coşkusunu izlemeye gelen vatandaşlar, doğanın bu estetik ve yıkıcı gücü arasındaki ince çizgide bir seyir deneyimi yaşıyor.
Sonuç olarak, Kızılırmak’taki bu su yükselmesi, bize altyapı çalışmalarının doğayla kavga ederek değil, onun akışını anlayarak kurgulanması gerektiğini öğretiyor. Nehir kenarındaki arazilerin su altında kalması, doğanın kendi sınırlarını insana hatırlatmasıdır. Sarıkaya köyü yolundaki sessizlik, aslında gürül gürül akan nehrin en gürültülü mesajıdır: Doğa, eninde sonunda kendi olanı geri alır. Şimdi yetkililerin ve toplumun yapması gereken, bu uyanışı bir felaket senaryosu olarak değil, ekosistemin bir parçası olarak okumak ve gelecekteki yerleşim stratejilerini bu kadim hafızaya göre şekillendirmektir.
