Özlem Kocabaş
Mahallede Beklenmedik Sarsıntı: O Ses Herkesi Korkuttu
İstanbul’un yoğun tempoda nefes alan noktalarından biri olan 50. Yıl Mahallesi’nde, akşam saatlerinde yaşananlar toplumsal reflekslerimizin ne kadar hassas bir noktaya geldiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Saatler tam 20.40’ı gösterdiğinde, mahalle sakinlerinin ve günün yorgunluğunu atmaya çalışan vatandaşların bulunduğu bir kahvehanede kelimenin tam anlamıyla can pazarı yaşandı. Sokaktan geçen sıradan bir aracın neden olduğu gürültü, içerideki onlarca kişinin hayatını bir anda kabusa çevirdi.
Olayın asıl kahramanı, sokaktan oldukça yüksek sesli bir müzik sistemiyle geçen hafif ticari bir araçtı. Aracın yaydığı düşük frekanslı bas sesleri, kahvehanenin camlarında ve zemininde hissedilir bir titreşime yol açtı. Ancak bu titreşim, sıradan bir sarsıntıdan ziyade, son yıllarda yaşadığımız büyük felaketlerin zihinlerde bıraktığı o derin korkuyu tetikledi. Camların zangırdamasıyla birlikte içerideki herkes aynı anda tek bir düşünceye odaklandı: Deprem oluyor.
Toplumsal Travmanın Yansıması: Neden Hemen Kaçıyoruz?
Güvenlik kameralarına saniye saniye yansıyan görüntüler, aslında sadece bir panik anını değil, toplum olarak içinde bulunduğumuz psikolojik durumu da özetliyor. Görüntülerde, masalarında çaylarını içip sohbet eden vatandaşların, sarsıntıyı hissettikleri ilk saniyede sandalyeleri devirerek kapıya yöneldikleri görülüyor. Kimisi masanın altına girmeyi düşünürken, büyük bir çoğunluk can havliyle kendini dışarı atmaya çalışıyor. Bu refleks, aslında yıllardır süregelen deprem gerçeğiyle yaşamanın ve her an bir sarsıntı bekleyen tetikte olma halinin acı bir dışavurumu.
Eğitimciler ve sosyologlar, bu tür kitlesel panik anlarının altında yatan temel sebebin ‘kolektif travma’ olduğunu sık sık dile getiriyor. Şehir hayatının gürültüsüyle birleşen gelecek kaygısı ve güvenli alan bulma ihtiyacı, insanları en ufak bir uyarıcıda en sert tepkiyi vermeye zorluyor. Kahvehanedeki o anlar, bireylerin kendi canlarını kurtarma içgüdüsünün ne kadar baskın olduğunu ve çevresel faktörlerin bu korkuyu nasıl beslediğini kanıtlıyor.
Gürültü Kirliliği Değil, Bir Güvenlik Meselesi
Sokaklarda kontrolsüzce dolaşan ve yüksek sesli müzik sistemleriyle çevreyi rahatsız eden araçlar, sadece bir gürültü kirliliği sorunu olmaktan çıktı. 50. Yıl Mahallesi’nde yaşanan bu olayda görüldüğü üzere, bu durum artık bir kamu güvenliği ve huzuru meselesine dönüşmüş durumda. Bir kişinin eğlencesi, koca bir mahallede infial yaratabiliyor, yaşlıların kalp krizi geçirmesine veya çocukların travma yaşamasına neden olabiliyor. İş dünyasının ve sosyal hayatın merkezinde yer alan huzur ortamının bu kadar kolay bozulması, yerel yönetimlerin ve denetim mekanizmalarının bu konudaki sorumluluğunu tekrar hatırlatıyor.
Kahvehanedeki panik, dışarıdaki aracın uzaklaşmasıyla son bulsa da, içeridekilerin yaşadığı o şokun etkisi uzun süre geçmedi. Masaların ve sandalyelerin birbirine girdiği işletmede maddi hasar meydana gelirken, en büyük hasar insanların sarsılan güven duygusunda oluştu. Vatandaşlar, artık sokaklarda daha sessiz ve daha saygılı bir yaşamın standart hale gelmesini bekliyor. Bu olay, modern kent yaşamında birbirimize karşı olan sorumluluklarımızı ve toplumsal huzurun ne kadar kırılgan bir zeminde olduğunu bir kez daha hatırlatmış oldu.
