Ceyhun Demirbaş
Tahran Hattında Gizli Diplomasi İddiaları
Amerikan yayın kuruluşu CNN’e konuşan güvenilir kaynaklar, Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) tarafından İran’daki planlara dair çarpıcı iddiaları kamuoyuna taşıdı. Habere göre, ABD yönetiminin, İranlı muhalif gruplar ve özellikle Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) bünyesinde barınan İranlı Kürt muhalefet temsilcileriyle, potansiyel askeri destek sağlanması konusunda aktif görüşmeler yürüttüğü öne sürüldü. Bu iddialar, zaten gergin olan ABD-İran ilişkilerinde yeni bir boyut açma potansiyeli taşıyor.
Kaynaklar, İranlı muhalif silahlı grupların ülkenin batı bölgelerinde eylemler planladığını ve bu süreçte ABD ile İsrail’den destek beklentisi içinde olduklarını dile getirdi. Bölgedeki Kürt unsurların İran içinde belirli bir bölgeyi ele geçirerek İsrail için “tampon bölge” oluşturma olasılığının da tartışıldığı, hatta bu senaryonun masada olduğu konuşuluyor. Bu tür bir senaryo, sadece İran iç siyasetini değil, tüm bölgesel denklemi derinden etkileyebilir.
ABD’nin İran Stratejisi ve Bölgesel Yansımaları
Eski Pentagon yetkilisi ve CNN ulusal güvenlik uzmanı Alex Plitsas’ın ifadeleri, bu iddiaları daha da somut bir zemine oturtuyor. Plitsas, ABD’nin Kürtleri silahlandırarak İran halkının mevcut rejime karşı ayaklanma sürecini hızlandırmaya çalıştığını ileri sürdü. Ona göre, “İran halkı genel olarak silahsız bir durumda ve güvenlik güçleri çökmedikçe, dışarıdan bir destek olmadan iktidarı ele geçirmeleri oldukça güç olacaktır.” Bu açıklama, ABD’nin stratejisinin arkasındaki potansiyel motivasyonları gözler önüne seriyor ve halk ayaklanmalarını askeri bir müdahale ile birleştirme çabasını düşündürüyor.
Bu iddiaların hayata geçmesi durumunda ortaya çıkacak toplumsal ve bölgesel etkiler ise göz ardı edilemez. İran’daki iç karışıklıkların artması, sıradan vatandaşların yaşamını olumsuz etkileyebilir, insani krizlere yol açabilir ve milyonlarca insanı yerinden etme riski taşır. Ayrıca, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin bu süreçteki rolü, Irak’ın egemenliği ve bölgenin genel istikrarı açısından hassas bir denge oluşturuyor. IKBY’nin, komşusu İran ile ilişkilerini riske atma pahasına ABD’nin bu tür planlarına dahil olup olmayacağı, yakın gelecekteki en kritik sorulardan biri haline gelecek.
Geçmiş Uyarılar ve Terör Örgütü Bağlantıları
Hürriyet gazetesi yazarı Nedim Şener, 14 Ocak’taki köşesinde yaptığı uyarılarda, İran’daki PJAK yapılanmasının, ABD ve İsrail’in olası saldırıları öncesinde başlayan protestoları bir fırsat olarak gördüğünü ve ABD ile iş birliği içinde hareket ettiğini belirtmişti. Şener, terör örgütü PKK/PJAK’ın da aralarında bulunduğu yedi örgütün bir araya gelerek İran’daki ayaklanmaları değerlendirdiğini vurgulamıştı.
PKK/PJAK Eş Başkanı Emir Kerimi’nin 12 Ocak 2025 tarihli açıklamaları, bu iddiaları güçlendiriyor. Kerimi, “PJAK’ın çeşitli güçlerle ilişkileri, diyalogları ve görüşmeleri var” diyerek ABD başta olmak üzere yabancı ülkelerle yürütülen işbirliğini açıkça ortaya koymuştu. Dahası, İran’da başlayan ayaklanmaları “fırsat” olarak gördüklerini saklamadı. Kerimi, İran’daki rejimin toplumsal meşruiyetini yitirdiğini, mevcut durumu “kağıt üzerinde ayakta, pratikte çökmüş bir devlet” olarak tanımlamıştı. Terör örgütü lideri, tıpkı Suriye’deki PKK/YPG gibi ulus devlete karşı bir duruş sergilediklerini şu sözlerle aktardı: “Şimdi ulus-devlet yapısı çözülürken… Bu Kürtler için kesinlikle bir fırsattır. Ama değişim demokrasiye gitmeyen bir yönde ilerlerse… Bu Kürtler için kesinlikle bir tehlikedir.” Bu açıklamalar, ABD’nin potansiyel destek arayışlarının nasıl bir ideolojik ve operasyonel zemin bulabileceğine dair ciddi ipuçları sunuyor ve bölgedeki aktörler arasındaki karmaşık ilişkiler ağını gözler önüne seriyor.
