Bahar Çatalbaş
Değerli okurlar, sokaklarda her gün konuştuğumuz, gençlerin elinden düşmeyen o meşhur dijital platformlar için artık devir değişiyor. İngiltere’nin medya denetleyicisi olan ve bizdeki RTÜK’e benzer yetkilerle donatılmış OFCOM (İletişim Ofisi), dijital yayıncılık dünyasında taşları yerinden oynatacak bir karar aldığını duyurdu. Artık Netflix, Disney+ ve Amazon Prime Video gibi devler, tıpkı geleneksel televizyon kanalları gibi sıkı denetim kurallarına tabi tutulacak. Sokaktaki vatandaşın ‘bu platformlarda her şey serbest mi?’ sorusu, bu yeni düzenlemeyle birlikte yanıt bulmuş oldu.
Dijital Platformlara Ağır Yaptırımlar Yolda
İngiltere merkezli Guardian gazetesinin aktardığı bilgilere göre, 2024 Medya Yasası çerçevesinde hayata geçirilecek olan bu kurallar, kullanıcı sayısı 500 bini aşan her platformu kapsayacak. Yani öyle ‘paramı veririm, istediğimi izletirim’ dönemi resmen kapanıyor. Peki, bu kurallara uymayanları ne bekliyor? OFCOM, kuralları ihlal eden platformlara tam 250 bin sterline kadar veya yıllık toplam gelirlerinin yüzde 5’ine varan ağır para cezaları kesebilecek. Bu rakamlar, dev şirketlerin bile iştahını kaçıracak cinsten. Ayrıca yayınların doğru, tarafsız ve toplumsal değerlere saygılı olması şartı getiriliyor.
Süreç sadece cezalarla da sınırlı değil; engelli vatandaşlarımızın hakları da bu düzenlemede unutulmamış. Yeni yasaya göre platformlardaki içeriklerin yüzde 80’inde alt yazı, yüzde 10’unda sesli betimleme ve yüzde 5’inde işaret dili desteği bulunması zorunlu hale gelecek. Bu durum, medyanın kapsayıcılığı açısından dünya genelinde örnek teşkil edecek bir adım olarak görülüyor. İngiltere gibi demokratik geleneklerin güçlü olduğu bir ülkede, ifade özgürlüğü ile toplumsal denetim arasındaki bu ince çizginin nasıl korunacağı ise merak konusu.
Türkiye ve RTÜK İçin Güncelleme Çağrısı
Konuyu CNN Türk ekranlarında değerlendiren Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, bu hamlenin Türkiye için de büyük bir emsal teşkil etmesi gerektiğini vurguladı. Mevcut dijital yayınların aile yapısını ve gençleri olumsuz etkileyebilecek içeriklerle dolu olduğunu belirten Kırık, Türkiye’deki 2011 tarihli RTÜK yasasının günümüz şartlarına göre çok geride kaldığını ifade etti. Türkiye’de bir yasal düzenleme süreci başladığında, ilgili kurumlar genellikle Avrupa’daki benzer modelleri inceleyerek bir taslak oluşturur, ardından bu taslak TBMM komisyonlarında görüşülerek yasalaşır. Adli süreçlerde ise içeriklerin toplum ahlakına ve hukuka aykırılığı bilirkişi raporlarıyla tespit edilerek idari para cezaları veya erişim engelleri uygulanabilir.
Prof. Dr. Kırık, özellikle ‘özgürlük’ adı altında toplumun manipüle edildiğini ve ivedilikle RTÜK’ün elini taşın altına koyması gerektiğini söylüyor. İngiltere’deki bu gelişme, sadece bir ada ülkesini değil, tüm dünyadaki dijital yayıncılık ekosistemini etkileyecek gibi görünüyor. Unutmayalım ki, denetimsiz bir dijital dünya, sadece bilgi değil, dezenformasyon ve kültürel erozyon da üretir. Sokaktaki vatandaşın huzuru için bu tür stratejik adımların takibi hayati önem taşıyor.
