Lale Çetin
Diplomasinin Görünmez Eli: Hakan Fidan Sahada
Diplomasi denilen olgu, çoğu zaman kapalı kapılar ardında fısıldanan cümlelerin, kamuoyuna ‘görüş alışverişi’ şeklinde servis edilmesinden ibarettir. Ancak bazen o fısıltılar, coğrafyanın kaderini belirleyecek kadar yüksek perdeden duyulur. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Pakistanlı mevkidaşı İshak Dar ile gerçekleştirdiği son telefon trafiği, tam da bu türden bir hareketliliğin habercisi. Görünürde sadece bir nezaket ya da rutin görüşme gibi dursa da, masadaki asıl gündem maddesi bölgenin en büyük kördüğümü: ABD ve İran arasındaki müzakere süreci.
Washington-Tahran Hattında Yeni Bir Perde mi Açılıyor?
Yıllardır süregelen ambargolar, karşılıklı tehditler ve bir türlü dikiş tutmayan nükleer anlaşma süreci, bugünlerde yeni bir evreye evrilmiş durumda. Bakanlık kaynaklarından sızan bilgiler, Fidan’ın bu iki kritik isimle yaptığı görüşmede, ABD-İran arasındaki diyalog kanallarının son durumunu masaya yatırdığını gösteriyor. Peki, neden şimdi? Bölgedeki gerilimin zirve yaptığı, vekalet savaşlarının artık ‘vekaletten’ çıkıp doğrudan çatışma riskine dönüştüğü bir dönemde Türkiye, yine o vazgeçilmez ‘arabulucu’ kimliğini kuşanıyor. Bu sadece iki ülkeyi barıştırma çabası değil, aynı zamanda Türkiye’nin bölgesel bir oyun kurucu olarak ağırlığını koyma biçimidir. Fidan, istihbarat kökenli bir diplomatın soğukkanlılığıyla, Washington’un talepleri ile Tahran’ın kırmızı çizgileri arasında ince bir köprü kurmaya çalışıyor.
Pakistan Neden Masada? Satrancın Görünmeyen Hamlesi
Görüşme trafiğinde Pakistanlı Bakan İshak Dar’ın varlığı ise satranç tahtasındaki en stratejik hamlelerden biri. Pakistan, hem İran’ın komşusu hem de Batı ile kendine has bir askeri-diplomatik ilişkisi olan, nükleer güce sahip bir aktör. Fidan’ın bu üçlü denklemi kurması, meselenin sadece iki ülke arasındaki bir ‘anlaşmazlık’ olmadığını, bölgesel bir güvenlik mimarisinin yeniden inşa edilmeye çalışıldığını kanıtlıyor. Diplomasi koridorlarında konuşulanlara göre Türkiye, ABD ve İran arasındaki buzların erimesi için teknik ve pratik bir zemin sunuyor. Washington’dan gelen sinyaller ile Tahran’ın beklentileri arasındaki uçurumun nasıl kapatılacağı, önümüzdeki günlerin en sıcak tartışma konusu olmaya aday.
Bu Görüşmeler Vatandaşın Cebini ve Sınır Hattını Nasıl Etkiler?
Birçok kişi ‘Bize ne ABD-İran gerginliğinden?’ diye düşünebilir ancak mesele sadece yüksek siyasetten ibaret değil. Orta Doğu’da esen her rüzgar, petrol fiyatlarından lojistik maliyetlerine, sınır güvenliğinden bölgesel ticaret hacmine kadar her şeyi doğrudan etkiliyor. ABD ve İran arasında sağlanacak olası bir yumuşama, bölgedeki ekonomik ambargoların gevşemesi ve ticaret yollarının nefes alması demek. Hakan Fidan’ın bu mekik diplomasisi, aslında Türkiye’nin ekonomik istikrarını koruma çabasının bir parçası olarak da okunmalı. Çünkü sınır komşunuzdaki yangın, eninde sonunda sizin bahçenize de sıçrar; Fidan ise şu an o yangını henüz dumanı üzerindeyken kontrol altına almaya ve bölgeyi istikrarlı bir zemine oturtmaya çalışıyor.
