Mehmet Ertürkler
Jeopolitik Kodlar Yeniden Yazılıyor: Dijital Egemenlik Dönemi
Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) Kazakistan’ın kadim şehri Türkistan’da gerçekleştirdiği zirve, sadece diplomatik bir buluşma değil, aynı zamanda küresel teknoloji yarışında ‘biz de varız’ demenin stratejik bir adımıdır. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın zirvede vurguladığı ‘Dijital Vizyonda Birlik’ sloganı, 115 yıl önce İsmail Gaspıralı tarafından atılan temellerin modern dünyaya uyarlanmış halidir. İşte tam bu noktada, veriyi elinde tutan ve dijital altyapısını kuran ülkelerin kazandığı bir çağda, Türk dünyasının bu hamlesi hayati bir önem taşıyor.
Zirveye katılan Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve gözlemci üye statüsüyle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), sadece enerji koridorlarında değil, dijital otobanlarda da iş birliği yapma kararlılığını gösterdi. Erdoğan’ın üzerinde durduğu en kritik nokta; dijitalleşmenin bir tahakküm aracına dönüşmemesi. Eğer kendi veri modellemelerimizi ve yapay zeka sistemlerimizi kuramazsak, küresel güçlerin dijital hegemonyası altında ezilmeye mahkumuz. İşte bu yüzden, ortak teknoloji projeleri ve siber güvenlik eşgüdümü, savunma sanayindeki başarının sivil teknolojiye aktarılması anlamına geliyor.
Orta Koridor ve Savunma Sanayinde Stratejik Makas Değişimi
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizlerin ve bölgesel çatışmaların gölgesinde toplanan zirve, Orta Koridor projesinin neden alternatifsiz olduğunu bir kez daha kanıtladı. Ancak bu koridor artık sadece fiziksel tırların ve trenlerin geçtiği bir yol değil; fiber optik kabloların, veri merkezlerinin ve siber güvenlik kalkanlarının birleştiği bir hat haline gelmeli. Türkiye’nin yüksek teknolojiyle şekillendirdiği savunma sanayisindeki birikimini teşkilat üyeleriyle paylaşma sözü, bölgede yeni bir güvenlik mimarisinin sinyallerini veriyor.
Özellikle yapay zeka temelli savunma sistemleri ve insansız hava araçlarının (İHA/SİHA) bölge ülkelerine entegrasyonu, olası asimetrik tehditlere karşı Türk dünyasını bir bütün olarak koruma altına alacaktır. Erdoğan’ın ‘savunma sanayi kurumları toplantılarının düzenli yapılması’ teklifi, bu iş birliğinin kurumsallaşması adına atılmış en somut adımdır.
Ortak Dil ve Dijital Hafıza: Yapay Zekada Türk Modeli
Kültürel bütünleşmenin dijital çağa taşınması, zirvenin bir diğer ‘kazanan’ başlığı oldu. 2025’te hayata geçecek olan ‘Dünya Türk Dili Ailesi Günü’ ve üzerinde mutabık kalınan ortak Türk alfabesi, sadece akademik bir başarı değil; yapay zeka algoritmalarının Türk dillerini doğru işlemesi için gereken temel veri setidir. Cumhurbaşkanı’nın ‘Türk dili modeli’ vurgusu, kendi diline ve kültürüne yabancılaşmayan bir teknolojik gelişim hedeflediğimizi gösteriyor.
Siber güvenliğin; kara, hava ve deniz güvenliği kadar öncelikli hale geldiği bir dönemde, Gebze’deki Birleşmiş Milletler Teknoloji Bankası ile yapılacak iş birlikleri, az gelişmiş ülkelerle aradaki dijital uçurumu kapatmak için kilit rol oynayacaktır. Eğer bu teknolojik geçişi başarıyla yönetebilirsek, Türk dünyası 21. yüzyılın en büyük güç merkezlerinden biri haline gelecektir.
