Depozito Sınırı
İstanbul’da kiralık konut piyasasında yaşanan sorunlar devam ediyor. Ev sahipleri, kiracılardan yüksek kira bedellerinin yanı sıra iki hatta üç aylık depozito talep ediyor. Ayrıca kira bedelini altı aylık ya da bir yıllık peşin olarak istiyor. Peki bu talepler yasal mı? Türk Borçlar Kanunu’na göre depozito bedelinin en fazla üç aylık kira kadar olabileceği belirtiliyor.
Peşin Ödeme Geçerliliği
Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, kira bedelinin hangi dönemlerde ödeneceğinin sözleşmede serbestçe belirlenebileceğini ifade etti. Ancak peşin ödeme adı altında farklı güvence bedelleri alınmasının geçerli olmadığını vurguladı. Örneğin, üç aylık depozito ödeyen bir kiracıya ayrıca bir yıllık kira bedelinin 16 ay olarak alınması dayatılamaz. Kiracı böyle bir sözleşme imzalamışsa, depozito dışındaki güvence bedelinin iadesini talep edebilir.
Kira sözleşmesinde ödeme şekli nasıl yazılmışsa, uzayan yıllarda da aynı şekilde ödenmeye devam edilmesi gerektiğine dikkat çeken Kiraz, bir yıl peşin ödeyen kiracının ikinci yıl aylık ödemeye başlaması halinde mal sahibinin icra takibi başlatabileceğini belirtti.
Geçersiz Maddeler
Avukat Kiraz, sözleşme serbestisinin sınırsız olmadığını, Türk Borçlar Kanunu’nun emredici hükümlerine aykırı maddelerin geçersiz sayılacağını ifade etti. Örneğin, emlak vergisinin kiracıya ödetilmesi, TÜFE 12 aylık ortalama üzerinde artış yapılması veya kiracının özel yaşantısını kısıtlayan şartlar (belli saatlerde misafir yasağı gibi) geçersizdir. Ayrıca, kalıcı şekilde farklı kişilerin evde konaklaması alt kiralama olarak değerlendirilebilir ve tahliye sebebi olabilir.
Kiracının, sözleşme başlangıcında ağır şartları kabul etmiş olsa bile, kanuna aykırı hükümlere uymak zorunda olmadığı ve bu nedenle tahliye edilemeyeceği vurgulandı. Özellikle üç aylık sınırı aşan depozito için kiracının dava açarak fazla ödenen kısmın iadesini isteyebileceği belirtildi.
Depozito İadesi
Depozitonun iadesinde, sözleşmede yer alan hüküm önem taşıyor. Sözleşmede ‘depozito alındığı şekilde ve değerde ödenecektir’ ifadesi varsa, depozito aynı miktarda iade edilir. Ancak böyle bir hüküm yoksa Yargıtay kararlarına göre depozito, alındığı tarihteki kira değeri ve kat sayısı ile iade tarihindeki kira değeri ve kat sayısına göre hesaplanıyor. Örneğin, 10 bin TL kira ile kiralanan bir eve iki aylık depozito ödenmiş ve üç yıl sonra kira 25 bin TL olmuşsa, iade edilecek depozito 50 bin TL olmalıdır.
Kaynak: Hürriyet
