Hatice Günaslan
%81’lik Memnuniyetsizlik ve Adalet Arayışı
Türkiye’de sokaktaki vatandaşın nabzı artık resmi verilerle sabitlenmiş durumda: Toplumun %81’i, çocuklara verilen cezaların yetersiz olduğunu düşünüyor. Bu sadece bir anket sonucu değil, aynı zamanda sokaktaki güvenlik algısının ne denli zedelendiğinin ve adalete olan talebin somut bir kanıtı. Adalet Bakanlığı’nın masasındaki son raporlar, ceza sisteminde radikal bir makas değişiminin sinyallerini veriyor. Atlas Çağlayan cinayeti gibi toplumun vicdanını kanatan olaylar, ‘çocuk’ kavramının arkasına sığınılan gaddarca eylemlerde hukukun artık daha sert bir yüz takınacağını gösteriyor. Artık cezaevinden ‘birkaç yıl sonra çıkarım’ mantığıyla işlenen suçların önü, yasal bariyerlerle kesilecek.
Yetişkin Suçuna Yetişkin Cezası Kapıda
Yeni düzenleme ile birlikte suçun işleniş biçimi, failin yaşından daha belirleyici bir kriter haline gelecek. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in üzerinde durduğu en kritik nokta, hakimlerin takdir yetkisinin genişletilmesi. Artık vahşice ve gaddarca işlenen suçlarda, failin 18 yaşından küçük olması otomatik bir indirim ya da ‘cezasızlık’ algısı yaratmayacak. Suçun mahiyetine göre çocukların yetişkinler gibi yargılanıp ceza alabileceği bir istisna modeli üzerinde çalışılıyor. Bu hamle, özellikle ‘nasıl olsa az ceza alırım’ düşüncesiyle suça itilen veya suça yönelen bireyler için en büyük caydırıcılık duvarı olacak. Adalet mekanizması, suçun ağırlığı ile verilen ceza arasındaki makası daraltmayı hedefliyor.
Aileler Neden Habersiz? Şok Eden %49.6 Verisi
İşte bu yüzden kaybediyoruz dedirten asıl istatistik ise ailelerin durumu. Suça karışan çocukların ailelerinin %49.6’sı, yani neredeyse her iki aileden biri, çocuğunun adli süreçlerinden, soruşturmalarından veya kovuşturmalarından tamamen habersiz. Bu veri, toplumsal bir kopukluğun belgesi niteliğinde. Çocuğun cebine sadece harçlık koyup sosyal çevresinden, okul hayatından ve dijital dünyasından elini çeken ebeveynler için de yasal yaptırımlar gündemde. TCK’nın 233’üncü maddesinde yer alan aile sorumluluğu artık sadece kağıt üzerinde kalmayacak. Adalet mekanizması, suçu sadece bireysel bir sapma değil, ailevi bir ihmal olarak da ele almaya hazırlanıyor.
SSÇ Kavramı Tarih Oluyor: Risk Haritaları Devreye Giriyor
‘Suça sürüklenen çocuk’ (SSÇ) ifadesinin bile değiştirilmesi gündemde. Sadece terim bazlı bir değişimden değil, köklü bir zihniyet değişiminden bahsediyoruz. Milli Eğitim ve Aile Bakanlığı ile koordineli olarak yürütülecek ‘Sosyal Risk Haritası’ projesiyle, bir çocuğun suça meyletme potansiyeli eğitim hayatı ve yaşadığı çevre üzerinden önceden analiz edilecek. Sorunu karakolda değil, mahallede ve okulda çözmeyi hedefleyen bu takip mekanizması, nisan ayı raporlarıyla şekillendi. Artık sadece suçun sonucuna odaklanan değil, suçu doğuran iklimi kurutmayı amaçlayan veri odaklı bir güvenlik stratejisi izlenecek. Suç işlenmeden önce devreye girecek olan ‘önleyici hukuk’ sistemiyle, geleceğin potansiyel suçluları değil, sağlıklı bireyleri topluma kazandırılacak.
