Çanakkale’nin Kanlı Sırrı: 111 Yıl Sonra Gün Yüzünde!

Tarihin Tozlu Raflarından Çıkan Tıbbi Çığlık

Tarih kitapları genellikle büyük zaferleri, stratejik dehaları ve kahramanlık destanlarını anlatır. Ancak rakamların soğukluğu, bazen en lirik anlatıdan daha sarsıcı olabilir. Çanakkale Savaşları Enstitüsü tarafından gün yüzüne çıkarılan ‘3. Kolordu Harp Cerideleri’, Gelibolu Yarımadası’nın sadece bir siper savaşı değil, aynı zamanda devasa bir ameliyathane ve hayatta kalma mücadelesi olduğunu kanıtlıyor. Başhekim Ali Rıza tarafından 1915 yılında kaleme alınan bu rapor, bir asırdan fazla zaman sonra Arıburnu ve Conkbayırı’ndaki o daracık coğrafyanın nasıl bir ‘kan gölüne’ dönüştüğünü istatistiklerle belgeliyor.

Rakamların Arkasındaki İnsanlık Dramı: 41 Bin Yaralı

Belgenin en çarpıcı noktası, sadece 3. Kolordu’nun savunduğu bölgeden toplanan yaralı sayısı. Dile kolay; tam 41 bin 471 vatan evladı ateş hattından sökülüp alınmış. Bugünün modern stadyumlarını dolduracak kadar insan, Gelibolu’nun tozlu ve dumanlı tepelerinde kan kaybederken bir elin kendilerine uzanmasını beklemiş. Bu askerlerden 2 bin 549’u hastane koğuşlarında, son bir nefes uğruna mücadele ederken şehit düşmüş. Rapor, Osmanlı ordusunun lojistik ve sağlık ağının o imkansızlıklar içinde bile nasıl saat gibi işlediğini gösteriyor. İstanbul’a uzanan deniz yolu sevkiyatları, Lapseki ve Ezine’deki sahra hastaneleri, aslında bir milletin topyekün varoluş refleksidir.

Modern Barbarlık: Yasaklı Domdom Kurşunları

Raporun sayfaları arasında gezindikçe, ‘uygar’ dünyanın maskesinin nasıl düştüğünü de görüyoruz. Uluslararası harp hukukuna göre kullanımı yasak olan ve çarptığı dokuyu parçalayan domdom kurşunlarının, Çanakkale’de Türk askerine karşı pervasızca kullanıldığı resmiyet kazandı. Tam 332 askerimiz, bu canice mühimmat yüzünden ağır tahribatlarla sargı yerlerine getirilmiş. Şarapnel parçalarıyla parçalanan bedenler bir yana, 83 askerin süngü hücumunda aldığı yaralar, savaşın ‘göz göze’ gelindiğinde ne kadar vahşileşebileceğini ortaya koyuyor. Bu belge, sadece bir zayiat tablosu değil; aynı zamanda Gelibolu’da dökülen her damla kanın, atılan her dikişin ve çekilen her acının susturulamaz bir tanığıdır.

Sadece Siperde Değil Koğuşta Da Destan Yazıldı

Enstitü Müdürü Utkan Emre Er’in titiz çalışmalarıyla literatüre kazandırılan bu rapor, Çanakkale ruhunu sadece ‘geçilmez’ bir boğaz olarak değil, her bir ferdin canı pahasına ördüğü bir etten duvar olarak yeniden düşünmemizi sağlıyor. Raporun ortaya koyduğu gerçekler, askeri tarihin ötesinde, tıp ve lojistik bilimi için de eşsiz bir referans niteliği taşıyor. Coğrafi yapının zorluğuna, düşman gemilerinin bitmek bilmeyen şarapnel yağmuruna rağmen kurulan bu kusursuz sağlık ağı, bir ordunun sadece silahla değil, inanç ve organizasyonla nasıl ayakta kaldığını gösteriyor. Tarih, bazen bir kağıt parçasında saklı kalan 332 kurşun iziyle yeniden yazılır ve bugün o izler her zamankinden daha belirgin.