Özlem Kocabaş
Dünya Düzeni Çöküyor: Sarsıcı Uyarı
Uluslararası sistem, eşi benzeri görülmemiş bir kırılmanın pençesinde. Beşiktaş’ta düzenlenen Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi (STRATCOM) açılışında konuşan İletişim Başkanı Burhanettin Duran’dan dünya gündemine bomba gibi düşen açıklamalar geldi. Duran, zirvenin ana temasını “Uluslararası Sistemde Kırılma: Krizler, Anlatılar ve Düzen Arayışı” olarak belirlediklerini duyururken, içinde bulunduğumuz durumun vahametine dikkat çekti. Onun sözleriyle, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan o bilindik dünya düzeni artık tarih oluyor. Yeni bir dünya kapıda, ancak nasıl bir şekil alacağı henüz kimsenin meçhulü.
Duran, Wallerstein’ın meşhur sözünü hatırlatarak, “Bildiğimiz dünyanın sonundayız” dedi. Bu sözler, sadece akademik bir öngörü değil, somut, kanlı canlı bir gerçeklik olarak hepimizin önünde duruyor. Artık belirsizlik ve güvensizlik küresel ilişkilerin temelini oluşturuyor. Çifte standart, utanmadan, sıkılmadan her alanda karşımıza çıkıyor. Bu durum geçici bir dalgalanma değil, derin, yapısal bir dönüşümün ta kendisi.
Güç Rekabeti ve Ahlaki Çöküşün İzleri
Uluslararası sistemde uzlaşı ve diplomasi yerini şiddete ve güce bırakmış durumda. Duran’ın işaret ettiği gibi, askeri, ekonomik ve teknolojik araçlar, en basit çıkarları bile hiçbir gerekçeye ihtiyaç duymadan elde etmek için seferber ediliyor. Devletler arası uyuşmazlıklar savaşlarla çözülürken, iç meseleler de silah zoruyla bastırılıyor. Güvenlik anlayışı sertleşmiş, tehdit söylemleri, önleyici savaş doktrinleri ve sürekli kriz üretimi günlük siyasetin bir parçası haline gelmiş durumda. Bu dönüşümün en can yakıcı yansıması ise normlar ve değerler alanında yaşanıyor.
“Bir daha asla” denilen soykırımlar, bugün Gazze’de canlı yayınlarda gözlerimizin önünde gerçekleşiyor. Güç kullanarak toprak kazanma girişimleri pervasızca dile getiriliyor. Bu tablo, kendilerini ahlaki üstünlük abidesi gibi gören bir grup ülkenin sadece prestijini değil, ahlaki temelini de yerle bir etti. Aynı ülkeler, kendi sınırları içinde İslamofobik ve ırkçı söylemleri sıradanlaştırarak bu çelişkiyi daha da derinleştiriyor. Bu acımasız ortam sadece küresel düzeyde değil, bölgemizde de yıkıcı etkiler yaratıyor, hayatı hepimiz için zehirliyor.
Hakikatin Parçalandığı Dezenformasyon Çağı
Krizin etkisini daha da ağırlaştıran bir başka unsur ise teknolojik dönüşüm. Yapay zeka, algoritmalar ve dijital manipülasyon araçları, gerçekliği istediği gibi eğip büküyor, bazen görünmez kılıyor, bazen de tamamen çarpıtıyor. Uluslararası toplum, enformasyon çağının hızına daha yeni alışmışken, şimdi çok daha yıkıcı bir evreyle, dezenformasyon çağıyla karşı karşıya. Bu yeni çağda sadece bilgi değil, hakikatin kendisi de sistematik biçimde aşındırılıyor, yeniden şekillendiriliyor. Duran’ın sert uyarısı net: “Dezenformasyon iletişim sorunu değil, doğrudan ulusal, hatta küresel bir tehdittir.” Bu durum, toplumların güvenini sarsıyor, kutuplaşmayı artırıyor ve ekonomik dengeleri altüst ediyor. Vatandaş, neye inanacağını şaşırıyor, doğru ile yalan arasındaki çizgi her geçen gün daha da silikleşiyor.
Türkiye’nin Küresel Vicdan Çağrısı
Türkiye, bu kaos ortamında duruşunu çok önceden belirledi. Uluslararası düzenin irtifa kaybını ve normatif çöküşü yıllar öncesinden öngördü, defalarca güçlü uyarılarda bulundu. Suriye ve Irak’taki krizleri, Ukrayna’daki savaşın askeri yollarla çözülemeyeceğini önceden söyledi ve diplomatik yolları işaret etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Daha adil bir dünya mümkündür” çağrısı, küresel adalet talebimizin en güçlü ifadesiydi. Türkiye, güç rekabetinin sertleştiği bu çağda diplomasiyi, diyaloğu ısrarla önceleyen bir yaklaşım sergiliyor. Arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık mekanizmalarını etkin kullanarak taraflar arasında köprüler kurmaya, iletişim kanallarını açık tutmaya devam ediyor. Biz, kriz anlarında değil, krizlerin filizlendiği dönemlerde dahi önleyici bir rol üstleniyoruz. Yanı başımızdaki savaşın başlamaması için çabalayan, ateşkes için girişimlerini sürdüren bir ülkeyiz.
Hakikat Mücadelesi ve Geleceğin Güvencesi
Türkiye, herhangi bir kriz karşısında taraflardan birinin değil, barışın, istikrarın ve insanlığın yanında konumlanmayı tercih eden bir marka haline geldi. Bu yüzden farklı görüşlere ve çıkar çatışmalarına sahip aktörler dahi aynı masa etrafında buluşabildiği nadir zeminlerden birini oluşturuyoruz. Dezenformasyonla mücadeleyi de bu büyük resmin bir parçası olarak görüyoruz. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yıllardır sosyal medya ve dijital manipülasyon risklerine karşı toplumu uyarması boşuna değil. Hakikatin korunması bizim için bir tercih değil, açık bir sorumluluk. 2022’de kurduğumuz Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ile binlerce yanıltıcı içeriği tespit edip kamuoyunu bilgilendiriyoruz, 10 farklı dilde bültenler hazırlıyoruz. İletişim alanında tesis edilecek adalet, küresel barışın, güvenin ve istikrarın yeniden inşasının en güçlü teminatıdır. STRATCOM Zirvesi de bu doğrultuda güçlü ve kalıcı çıktılar sunacak. Unutmayın, geleceğimizi belirleyen bilgiyi yöneten bir devlet aklına her zamankinden daha çok ihtiyacımız var.
